123با برخوردى بزرگوارانه، عذرش را بپذيريم و براى انجام اين كار نيك، از او سپاس‌گزارى كنيم. رسول گرامى اسلام دراين‌باره مى‌فرمايد:

مَنْ لَمْ يَقْبَلِ الْعُذْرَ مِنْ مُتَنَصِّلٍ صادِقاً كٰانَ اوْ كاذِباً لَمْ يَنَلْ شَفاعَتي. ¹

هركس عذر پوزش‌گرى را - راست باشد يا دروغ - نپذيرد، به شفاعت من نمى‌رسد.

عزت نفس

برخى نيازمندان چون طبع بلند دارند، همواره مى‌كوشند خود را بى‌نياز نشان دهند و به اصطلاح «با سيلى، صورت خود را سرخ نگه دارند». در مقابل، به افرادى برمى‌خوريم كه با داشتن رفاه و برخوردارى از امكانات مالى، همچنان دست نياز به سوى اين و آن دراز مى‌كنند. اينان، فرومايگانى هستند كه به آسانى، عزت نفس خود را از دست مى‌دهند و دين و شخصيت خود را مى‌فروشند. آيين اسلام به پيروانش دستور مى‌دهد كه هيچ‌گاه شخصيت والاى خود را به بهاى ناچيز نفروشند و براى به دست آوردن نيازهاى مادى خويش، به سوى اين و آن دست دراز نكنند. پيامبر عظيم‌الشأن اسلام مى‌فرمايد:

إِسْتَغْنُوا عَنِ النّاسِ وَ لَوْ بِشَوْصِ السِّواكِ. ²

از مردم بى‌نياز باشيد و از آنان، يك قطعه چوب مسواك هم نخواهيد.

عزيزان به ذلت فتاده

اخلاقِ پسنديده اسلامى حكم مى‌كند از افرادى كه در ميان قوم و قبيله خود احترامى داشته و اكنون به هر دليل به ذلت و خوارى افتاده‌اند، دل‌جويى كنيم.