122
عبادت مخفى
برخى عبادتها در دين اسلام، جنبه شعارى دارند؛ يعنى براى تعظيم شعاير، بايد آنها را آشكارا انجام داد. عبادتهايى چون اذان، نماز جماعت، حج و جهاد، روح يگانگى را در همگان تقويت مىكند و مردم را در راه اجراى آنها مصممتر مىسازد. بعضى ديگر از عبادتها بايد مخفيانه انجام گيرد.
عبادتهايى مانند نماز شب، روزه و دستگيرى از مستمندان اگر پنهانى انجام گيرد، ارزشمندتر و مطلوبتر است؛ زيرا بيم رياكارى و وسوسههاى شيطانى در اين موارد زياد است. پيامبر گرامى اسلام تأكيد دارد كه اينگونه كارها پنهانى صورت گيرد تا جنبه خودنمايى به خود نگيرد و پاداش آن از بين نرود. بنابراين مىفرمايد:
اَعْظَمُ الْعِبٰادةِ اجْرَاً أَخْفٰيها. 1
بالاترين عبادت از نظر پاداش، مخفىترين آنهاست.
عذرپذيرى
گاهى انسان در برخوردهاى اجتماعى خويش، با ديگران اختلاف پيدا مىكند كه گاه به مشاجره لفظى يا برخورد فيزيكى مىانجامد، ولى سرانجام ممكن است خود آن فرد يا با واسطه نزدش بيايد و عذرخواهى كند. در چنين حالى، مروّت و جوانمردى اجازه نمىدهد دست رد به سينه او بزنيم؛ زيرا وى خودش را شرمسار مىداند و از عذاب وجدان رنج مىبرد. پسنديده است كه