49سعى، فلان مطلب را در ذهن داشتى؟ هنگام صفا فلان مطلب را، هنگام مروه، فلان مطلب را، هنگام سعى بين صفا و مروه فلان مطلب را به عنوان حج و زيارت در ذهن داشتى؟

شبلى عرض كرد: نه.

امام - عليه‌السلام - فرمود: پس تو سعى بين صفا و مروه نكرده‌اى.

مطالب فراوانى به عنوان سعى بين صفا و مروه آمده است. در قرآن كريم مسأله صفا و مره به صورت صريح بيان شده و جزء شعائر الهى به شمار آمده: «إِنَّ الصَّفٰا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاٰ جُنٰاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمٰا» ¹. سعى بين صفا و مروه به نوبۀ خود به عنوان طواف تعبير شده و از شعائر الهى بشمار آمده است. حضرت فرمود:

معناى سعى اصولاً اين است كه: انسان از معصيت به اطاعت فرار مى‌كند و كريمۀ: «فَفِرُّوا إِلَى اللّٰهِ » ² در سعى بين صفا و مروه به صورت بارز جلوه كرده است. اين تلاش و كوشش و دويدن يعنى از گناه به اطاعت دويدن، از مخالفت به موافقت دويدن. از غير حق دورى جستن و مانند آن، معناى سعى است.

در اينجا زائران بين صفا و مروه تردد دارند يعنى مى‌روند و برمى‌گردند. امام سجاد - عليه‌السلام - خطاب به شبلى فرمود: مى‌دانى راز اين تردد چيست؟ بين اين دو كوه حركت كردن يعنى چه؟ يعنى «خدايا! من بين خوف و رجاء بسر مى‌برم». نه خوف محض دارم، نه رجاى صرف. نه آن چنان است كه فقط بترسم، هيچ اميد نداشته باشم، نه آن چنان است كه همه‌اش اميد باشد و هيچ ترس نباشد. اين تردد بين صفا و مروه همان تردد بين خوف و رجاء است. مسلمان مؤمن تا زنده است بين