40باشد ولى مقبول حق نباشد؛ زيرا روحِ شخص حج گزار به خاطر عدم آگاهى به اسرار حج، تعالى پيدا نكرده است.

براى اينكه بهتر به اسرار حج پى‌ببريم، بايد سنت و سيرۀ كسانى را كه حج راستين انجام داده‌اند ياد بگيريم. و اين حج‌گزاران راستين، همان معصومين - عليهم‌الصّلاة و السّلام - هستند. آنان، هم به آداب حج آشنا بودند، هم سنن و مستحبات حج را رعايت مى‌كردند و هم فرائض و واجبهاى حج را انجام مى‌دادند و در كنار اين حكمهاى ظاهرى، تكيه‌گاه تكوينى اين احكام را هم در نظر داشتند.

هر انسانى كه به مكه رفت، به آن اسرار آشنا نيست، كسى آشنا به اسرار حج است كه از مخزن حكم با خبر باشد، نمونه‌اش همان حديث مرسلى است كه اشاره شد.

امام سجّاد - عليه‌السلام - : فرمود وقتى در ميقات تنظيف مى‌كنيد؛ يعنى خود را از نفاق و ريا تطهير مى‌نماييد. نظافت در ميقات، فقط پاك و طاهر كردن بدن نيست، بلكه نشانه و سمبلى است از تطهيرِ دل و آنگاه كه احرام مى‌بنديد معنايش آن است كه: هر چه را خدا بر شما حرام كرد، شما هم بر خود تحريم كنيد و متعهد شويد كه در مرز حرام راه نرويد.

بعضى از امور در حال احرام «موقتاً» بر انسان حرام است؛ و بعد از احرام، حلال مى‌شود؛ مثل كندن مو، نگاه كردن به آينه، كشتن حيوان، صيد كردن و... امّا بعضى از امور «مطلقاً» حرام مى‌شود. اينكه امام فرمود «هنگام احرام بستن هر چه را كه خدا بر شما حرام كرده است شما هم بر خود تحريم كنيد»، اختصاص به محرمات حال احرام ندارد، بلكه همۀ معاصى مراد است. كسى كه در ميقات احرام مى‌بندد، معنايش اين است