132بخواهند نورانى شوند، صبّار و شكور بودن است. در بعضى از مسائل، صبر و شكر كافى است ولى براى تأسيس يك حكومتِ نور، صابر و شكيبا بودن كافى نيست، بايد صبّار و شكور بود: «إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيٰاتٍ لِكُلِّ صَبّٰارٍ شَكُورٍ». پس اين موهبت به كليم - سلام‌اللّٰه عليه - در مراسم حج نصيب شد.

تفاوت حج و جهاد

دو روايت از نبى اكرم - عليه آلاف التحية و الأكرام - رسيده است كه فرمود:

«ما مِن ايامٍ ازكى عنداللّٰه تعالى و لا اعظم اجراً من خير فى عشر الأضحىٰ» ¹ هيچ زمانى به عظمت دهۀ اول ذى‌الحجه نيست و ازكىٰ از آن نمى‌باشد.

در حديث دوم كه بالاتر از حديث اول است آمده:

«ما مِن ايام، العمل الصالح فيها احبّ الى اللّٰه عز و جل من ايام العشر» ² كلمۀ «احب» در اينجا پربارتر از «ازكى و اعظم» است.

لذا عارف‌بزرگوار، مرحوم ميرزاجوادآقاى ملكى‌تبريزى - رضوان اللّٰه عليه - اين حديث را مهمتر از حديث اول مى‌داند و راز اهميت آن همين است چون در حديث دوم سخن از «محبت» است نه «عظمت». در هر دو روايت از نبىّ‌اكرم پرسيدند كه: حتى جهاد در راه خدا هم به اندازۀ اعمال دهۀ اول محبوب نيست؟ فرمود: نه حتى جهاد در راه خدا به اندازۀ اعمال دهۀ اول نيست. ليكن براى اينكه مسأله را روشن نمايد تا شنونده بين «جهاد» و «شهادت» فرق بگذارد، فرمود: جهاد يك عمل است، شهادت و ايثار مال عملى ديگر، هر كه به جبهه رفت فضيلت ايام عشر ذى‌الحجه