116
تغيير محل مقام توسط چه كسى انجام پذيرفت؟
اكنون كه روشن شد مقام به بيت متصل بوده، بايد ديد محلّ آن چگونه، چرا و به وسيلۀ چه كسى تغيير يافته و مقدار 27 ذراع ميان خانه و مقام فاصله ايجاد شده است؟ آنچه در گزارش مورخان و كتب حديث به دست مىآيد اين است كه خليفۀ دوم محلّ مقام را تغيير داده است. اين معنا گاهى در ضمن بيان حادثهاى طبيعى، به نام سيل «ام نهشل» نقل شده، و گاهى به عنوان ادليات و ابداعات و ابتكارات مهم عمر در دوران خلافتش، و گاهى به صورت گزارشى در باب مقام ياد شده است. ما براى اين كه همۀ جوانب تاريخى اين حادثه روشن شود هر سه گزارش را از نظر خوانندگان ارجمند مىگذرانيم و سپس به نقد و بررسى آنها مىپردازيم:
1 - ابوالوليد ازرقى: مؤلف كتاب اخبار مكه، از پدربزرگ خود از داود بن عبدالرحمن اهز ابن جُريج از كثير بن كثير بن مطلب بن ابى وداعه سهمى 1از پدرش و او از پدربزرگش نقل مىكند كه مىگفته است: پيش از اين كه عمر بن خطاب سنگ چنين منطقۀ بالاى مكه را درستكند، از ناحيۀ در بنىشيبه سيلاب وارد مسجدالحرام مىشد؛ آنچنان كه اين در را «در سيلها» نام گذارده بودند و گاهى مقام را از جاى خود مىكند و آن را كنار كعبه مىبرد تا آن كه به بروزگار حكومت عمر به خطاب سيلى آمد كه به سيل «ام نشهل» معروف شد؛ زيرا ام نهشل دختر ابىعبيدة بن ابىاحيحه، سعيد بن عاص را با خ ود برد و او در آن سيل غرق شد و مرد، اين سيل مقام را از جاى كند و برد و آن را در محلۀ پايين مكه به دست