146فقيرى است كه علاوه بر تقاضاى كمك، اعتراض هم مى‌كند ¹، چه زيباست كه هم استفاده خود حجاج و هم اطعام ديگران را كنار هم مطرح كرده است و اطعام شوندگان را با يك چشم ديده (خواه افراد قانعى كه به هنگام اطعام، دعا مى‌كنند و شاد مى‌شوند، خواه كسانى كه زخم زبان زده و اعتراض مى‌نمايند) و اين نشان دهنده بينش وسيع اسلام است كه سفارش مى‌كند نه خود را فراموش كنيد نه ديگران را و در تقسيم گوشت و اطعام، پاى‌بند تملّق يا دعا و تواضع فقير نباشيد. او را سير كنيد، گرچه با شنيدن زخم زبان باشد.

آرى، اسلام براى هر چيزى حدّ اعتدال را در نظر گرفته است.

فقيرى خدمت رسول خدا (صلّى اللّٰه عليه و آله) رسيد، و از حضرت (كه چيزى براى بخشش نداشت) تقاضاى پيراهن كرد. رسول خدا (صلّى اللّٰه عليه و آله) پيراهن خود را بيرون آورد و به او بخشيد. همين كه وقت نماز شد، پيامبر اكرم (صلّى اللّٰه عليه و آله) به خاطر نداشتن لباس به مسجد نرفت، اين ماجرا سبب زخم زبان كفار شد كه بگويند: پيامبر (صلّى اللّٰه عليه و آله) خواب رفته و يا در خانه سرگرم است. ² آيه نازل شد كه: « وَ لاٰ تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلىٰ عُنُقِكَ وَ لاٰ تَبْسُطْهٰا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً » ³، «دست خود را بر گردن خويش بسته قرار مده، همچون افراد بخيل كه گويا دست‌هايشان به گردنشان با غل و زنجير بسته شده و قادر به كمك و انفاق نيستند و همچنين، آن را فوق‌العاده گشاده مدار و بذل و بخشش را بى‌حساب مكن كه از كار بمانى و مورد ملامت و سرزنش اين و آن قرار بگيرى».