30 قِبْلَةً لِلْأَنَامِ يَرِدُونَهُ وُرُودَ الْأَنْعَامِ وَيَوْلَهُونَ إِلَيْهِ وَلَهَ الْحَمَامِ وَجَعَلَهُ سُبْحَانَهُ عَلَامَةً لِتَوَاضُعِهِمْ لِعَظَمَتِهِ وَإِذْعَانِهِمْ لِعِزَّتِهِ وَاخْتَارَ مِنْ خَلْقِهِ سُمَّاعاً أَجَابُوا إِلَيْهِ دَعْوَتَهُ وَصَدَّقُوا كَلِمَتَهُ وَوَقَفُوا مَوَاقِفَ أَنْبِيَائِهِ وَتَشَبَّهُوا بِمَلَائِكَتِهِ الْمُطِيفِينَ بِعَرْشِهِ يُحْرِزُونَ الْأَرْبَاحَ فِى مَتْجَرِ عِبَادَتِهِ وَيَتَبَادَرُونَ عِنْدَهُ مَوْعِدَ مَغْفِرَتِهِ جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى لِلْإِسْلَامِ عَلَماً وَلِلْعَائِذِينَ حَرَماً وَفَرَضَ حَقَّهُ وَأَوْجَبَ حَجَّهُ وَكَتَبَ عَلَيْهِ وِفَادَتَهُ ». ¹

4. همچنين آن حضرت دربارۀ فضيلت حج و عمره فرمود: بهترين وسيه‌اى كه سالكان براى رسيدن به خدا، بدان چنگ مى‌زنند، ايمان به او و پيامبرش و جهاد در راه او... و حج و عمره است؛ همانا حج و عمره فقر را از ميان بر مى‌دارد و گناه را مى‌ريزد؛ «

إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَوَسَّلَ بِهِ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى الْإِيمَانُ بِهِ وَبِرَسُولِهِ وَالْجِهَادُ فِى سَبِيلِهِ...وَحَجُّ الْبَيْتِ وَاعْتِمَارُهُ فَإِنَّهُمَا يَنْفِيَانِ الْفَقْرَ وَيَرْحَضَانِ الذَّنْبَ... ». ²

5. بخش عمده‌اى از خطبۀ قاصعۀ اميرمؤمنان امام على(ع) در وصف كعبه و سرزمين مكه و بيان راز واقع شدن خانه خدا در آن سرزمين است. در اين خطبه به پيشينۀ حج و همچنين به نقش حج در ايجاد تواضع و فروتنى و در هم شكستن تكبر و استكبار اشاره شده است. آن حضرت در آغاز اين بخش از خطبه مى‌فرمايد: مگر نمى‌بيند خداوند از دوران حضرت آدم(ع) همواره بشر را به سنگ‌هايى آزموده كه نه زيان مى‌رسانند و نه سود مى‌بخشند و نه مى‌بينند و نه مى‌شنوند. اين سنگ‌ها را خانۀ محترم خود قرار داد و آن را مايۀ استوارى مردم ساخت؛ «

أَ لَا تَرَوْنَ أَنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ اخْتَبَرَ الْأَوَّلِينَ مِنْ لَدُنْ آدَمَ صلوات‌الله‌عليه إِلَى الْآخِرِينَ مِنْ هَذَا الْعَالَمِ بِأَحْجَارٍ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَا تُبْصِرُ وَلَا تَسْمَعُ فَجَعَلَهَا بَيْتَهُ الْحَرَامَ الَّذِى جَعَلَهُ لِلنَّاسِ قِيَاماً... ».

در پايان اين بخش از خطبۀ مزبور، چنين آمده است: ...خداوند بندگان خويش را با سختى‌هاى گوناگون مى‌آزمايد و با پيش آوردن دشوارى‌هاى مختلف آنان را متعبد مى‌سازد و آنها را به اقسام گرفتارى‌ها مبتلا مى‌كند تا تكبر را از قلب‌هايشان خارج ساخته، خضوع و آرامش را در دل‌هاى آنان مستقر كند. درهاى فضل و رحمت خود را به رويشان گشوده و