188

ادب حضور

سراسر عالم، محضر خداوند سبحان است. حق‌تعالى به همُ ذرات و كوچك‌تر از آنها علم حضورى و شهودى دارد و هيچ‌چيز از صحنۀ افق شهود او افول و غروب ندارد؛ وَ مٰا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ مٰا تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لاٰ تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلاّٰ كُنّٰا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَ مٰا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقٰالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ فِي السَّمٰاءِ وَ لاٰ أَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَ لاٰ أَكْبَرَ إِلاّٰ فِي كِتٰابٍ مُبِينٍ . ¹ افزون بر اين، اعضا و جوارح و حتى ضمير انسان نيز سپاه و گواه و جاسوس اويند:

«إنَّ اللهَ سُبْحانَهُ وَتَعالى لايَخْفى عَلَيْهِ ما الْعِبادُ مُفْتَرِفُونَ فى لَيْلِهِمْ وَنَهارِهِمْ. لَطُفَ بِهِ‌خُبْراً وأحاطَ بِهِ عِلْماً. أعْضاؤُكُمْ شُهُودُهُ وَجَوارِ حُكُمْ جُنُودُهُ وَضَمائِرُكُمْ عُيُونُهُ وَخَلَواتُكُمْ عِيانُهُ» . ² پس انسان بايد در همۀ حال ادب حضور در پيشگاه حضرتش را مراعات كند، ليكن همان‌گونه كه از مستحبات و آداب ورود و حضور در مساجد ³ ظاهر است رعايت اين ادب در مساجد كه حرمت خاص دارند بايسته‌تر مى‌نمايد، به‌ويژه در حريم كعبه كه اصل همۀ مساجد است و به خداى تعالى اسناد تشريفى خاص دارد و او تنها آن خانه را به خود نسبت داده و مى‌فرمايد: بَيْتِيَ . ⁴

اهل معرفت، همراه با بيان برخى اسرار حج داستان‌هايى نقل كرده‌اند كه گرچه ممكن است واقعيّت خارجى نداشته باشد ليكن روح آنها حق است. از آن جمله اينكه: صاحب‌دلى با لباس ژنده و چركين به حضور صاحب‌مقامى باريافت. به او گفتند: با اين