184گرچه همگان با خداى جليل پيمان بستند ليكن گروهى به واسطۀ خليل و عدهاى بىواسطۀ او ميثاق با خداوند را امضا كردند. برهمين اساس، تلبيهها يكسان نيست؛ يعنى ممكن است كسى بگويد: «لبّيك ذا المعارج لبّيك»، اما در حقيقت به وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ لبيك مىگويد و دعوت خليل را اجابت مىكند، نه دعوت جليل را؛ زيرا هرگونه كه در عالم ميثاق الهى، خديا سبحان را پاسخ داده باشد، در مقام ظاهر هم لبيك مىگويد.
توضيح اينكه، همۀ انسانها دوبار لبيك مىگويند و اين دو لبيك در طولِ هم است. اين اجابت و پاسخگويى، قضيهاى تاريخى نيست تا گذشته باشد بلكه همچنان ادامه دارد. خداى سبحان دربارۀ صحنۀ نخست فرمود: به يادآوريد آن صحنۀ ميثاقگيرى را كه در آن ربوبيّت خداوند و عبوديّت خود را مشاهده كرده و به آن اعتراف كرديد؛ وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلىٰ أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قٰالُوا بَلىٰ . 1
در صحنۀ دوم، ابراهيمخليل(ع) از طرف خداوند مأمور شد، در اعلانى عمومى، همگان را به حجّ فراخواند: وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ . اين فراخوان به همۀ انسانها رسيد و حتى كسانى كه در اصلاب پدرانشان بودند، اين دعوت را لبيك گفتند. امامصادق(ع) در اينباره فرمود:
«لَمّا أُمِرَ إبراهيمُ وإسْماعيلُ (عليهماالسلام) بِبِناءِ الْبَيْتِ وَتَمَّ بِناؤُهُ قَعَدَ إبراهيمُ على رُكْنٍ ثُمَّ نادى: هَلُمَّ الْحَجَّ، هَلُمَّ الْحَجَّ... فَلَبّى النّاسُ فى أصْلابِ الرِّجالِ: لَبَّيْكَ داعِىَ اللهِ، لَبَّيْكَ داعِىَ اللهِ عَزَّ وجَلَّ» . 2 اين صحنۀ لبيكگويى به دعوت خليل، مشابه لبيكگويى به دعوت خداى سبحان است در عالم ذرّ و ذرّيه، و همانطور كه آن صحنۀ نخست همچنان تداوم دارد، صحنۀ تلبيه دعوت خليل حقّ نيز ادامه دارد؛ زيرا سخن از پاسخگويى فطرت و روح است، نه ذرات ريزى در اصلاب و ارحام در واقعهاى تاريخى.
تفاوت مراتب مذكور دربارۀ لبيكگويان، در بسيارى ديگر از مسائل دينى، مانند تلاوت قرآن كريم و تلقى سلام خداوند نيز مطرح است.