44
(پروردگار)به آنان رسيد و آنها عذاب عظيمى دارند.»
علامه طباطبايى در تفسير اين آيۀ شريفه مىفرمايد:
بعيد نيست مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَهُمُ الْبَيِّنٰاتُ متعلّق به جملۀ وَ اخْتَلَفُوا باشد، بنابراين، منظور از اختلاف، اختلاف وتشتّت از نظر اعتقاد و منظور از تفرقه، تشتت و تفرقه از حيث ابدان و اجسام است. سپس مىگويد و علت تقدم «تفرق» بر «اختلاف» در آيۀ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا اين است كه تفرق ابدان مقدمه و عامل اختلاف در آراء و افكار است؛ زيرا اگر دو گروه با همديگر مرتبط و مجتمع باشند، از لحاظ فكر و انديشه نيز به همديگر نزديك شده و در اثر تماس و تبادلنظر، اتحاد و اتفاق در ميانشان حاصل مىگردد و اما آنگاه كه متفرق و از هم دور شوند و ارتباطشان از هم قطع گردد، در ميانشان اختلاف مشرب و مسلك پديد مىآيد و موجب تفرقه و درهم شكستن سدّ استوار وحدت مىگردد و گويا خداوند متعال در اين آيه چنين مىفرمايد: «مانند كسانى نباشيد كه در مرحلۀ اول با ابدانشان از هم دور و از جامعه جدا شدند، آنگاه اين دورى به اختلاف رأى و اعتقاد در ميانشان منتهى گرديد. 1