53- ظهور خود را آغاز كرد. و در قرن چهارم و پنجم - همزمان با حكومت آلبويه - انتشار يافت و طىّ مدتى در عهد سلجوقيان گرفتار ركود و توقف گرديد؛ سرانجام در دورۀ حكومت مغولها (از قرن هفتم) دامنۀ تشيع در ايران رو به گسترش نهاد تا آنكه شاه اسماعيل صفوى در قرن دهم بر حكومت دست يافت و از همين قرن بود كه تشيع همۀ سرزمين ايران را زير پوشش خود گرفت؛ البته بايد توجه داشت عدهاى از اكراد در اين سرزمين بر مذهب اهلسنّت باقى ماندند (و در كردستان به سر مىبرند) و هم چنين عدهاى از عربهاى جنوب (و مردمى از شمال، و نيز گروهى از مردم زاهدان و بلوچستان ايران) پيرو مذهب اهلسنت مىباشند. وقتى چنين واقعيتى براى ما به مدد برهان و وجدان روشن شد به اين نتيجه مىرسيم كه ايرانىها، همان مردمى هستند كه سالها پس از پيدايش تشيع آن را پذيرا شدند و تشيع پس از قرنها توانست همۀ سرزمين ايران را در بر گيرد. و اين تصور - كه تشيع از ايران شروع شد - را بايد تصورى واهى بر شمرد. آيا صحيح است بگوييم آن پديدهاى كه همزمان با حيات نبىّاكرم صلى الله عليه و آله جوشيد و در عروق گروهى از صحابۀ برگزيدۀ او جريان يافت منبع آنرا در قرن دهم در ايران جستجو كنيم؟ بايد از اين تصور واهى و اشتباه و بهتان بزرگ به خدا پناه برد؛ بلكه عناد و اصرار بر اختلاف، انسان را به آنجا مىكشاند كه