166مانند اينها بر معناى حقيقى لازم نمىشد، واز اين راه راست كه اگر خداوند از آسمان آيتى مىفرستاد گردنكشان در برابر آن مطيع و منقاد و خوار مىشدند، و اگر پيامبران را با شوكت و توانايى قرار مىداد يا با ايشان آيتى از آسمان مىفرستاد هر آينه امتحان از همه ساقط مىشد.
ولى خداوند سبحان پيامبرانش را در اراده و نياتشان قوى و توانا گردانيد، و در آنچه ديدهها در حالاتشان مىنگرند ضعيفان و ناتوانان قرارداد، چه قناعت و رضايت ايشان به اندك چيزى به مرتبهاى بود كه بىنيازى به آن چشمها و دلها را پر مىساخت (چون هر كس كه توجّهى كند خواهد دانست كه از ناكامى، دلخوش بودند و اندوهى نداشتند) و درويشى و تنگدستى ايشان به حدّى بود كه آزار و رنج آن، گوشها و چشمها را پر مىكرد. (زيرا هر آن كه تنگدستى و ظاهر حال ايشان را مىديد يا مىشنيد افسرده مىشد و غرق حيرت و تعجب مىگشت.)
اگر پيامبران داراى نيرو و قوّتى بودند كه كسى قصد تسلط بر ايشان نمىكرد، و عزت و سطوتى داشتند كه ستم و نقصان در آن راه نداشت يعنى هميشه ايشان غالب بودند، و داراى پادشاهى و سلطنتى بودند كه گردنهاى مردم به سوى آن كشيده مىگشت، و به قصد ديدار آن سلطنت گرۀ پالان مركبان بسته مىشد، و از هر طرف به واسطۀ داشتن عظمت به سوى آنان سفر مىكردند، هر آينه اين حالت براى پذيرفتن مردم ايشان را آسانتر و از تكبر و گردنكشى