93توقّف در عرفات به روز عرفه، از واجبات است و ركن حجّ محسوب مىشود و با ترك آن، حج باطل است؛ زيرا بنا به گفتۀ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :
«الحجّ عرفة». 1
از طرفى، قرآن مجيد وقوف به عرفه را از فرايض حجّ دانسته است؛ زيرا خدا در آيۀ بعدى (199 بقره) گفته است: ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ ... كه به صيغۀ امرى بيان شده است، با آوردنِ حرف عطفِ «ثمّ» كه بر تراخى دلالت مىكند و مستلزم وجود در آن مكان و توقّف در آن سرزمين است. 2
معناى عرفات و مشعر
عَرفات، جمع عرفه است و سرزمين مخصوص نزديك به مكّه به عرفات نامور است و روز نهم ذىحجّه را نيز روز عرفه گويند. در وجه تسميۀ آن، تفسير الخازن 3 از قول عطاء نقل كرده كه جبرئيل مناسك را به ابراهيم نشان مىداد و از او مىپرسيد: عرِفتَ؟ او هم پاسخ مىداد: عرفتُ.
و لذا آن مكان را «عرفات» گفتند. و عرفات محلّ آگاهى است؛ همانطور كه مَشعر جايگاهِ شعور است كه يكى را پليد و ديگرى را پاك، يكى را آزادىخواه و ديگرى را ستمگر مىكند.
مَشعر(بر وزن مفعل)ازمادّۀ «شعارة»،بهمعناىِ علامتاست؛ زيرا آنجا نشانهاى است براى عبادت. آنجا سرزمين شعور و خودآگاهى است.