63نمايان مىشود و سپس تربيع اوّل درست مىشود و بعد به شكل بَدْر، هويدا مىگردد و مجدّداً، در آغازِ ماه، باريكهاى در آسمان ظاهر مىشود. جواب داده است كه اين دگرگونىِ حالت ماه، نشانههايى است براى عباداتِ مردم تا كه وقت را بشناسند و زمان حجّ را بدانند.
ذكر كلمۀ «حجّ» پس از «مواقيت للنّاس» و تخصيص يافتنِ اين كلمه، از اين جهت است كه عربها پيش از نزول اين آيه، بدون توجّه به رؤيت هلال با اعداد و ارقام و شمارش و حسابِ ماهها، حجّ به جا مىآوردند ولى اسلام، زمانِ حجّ را به رؤيت هلال مرتبط ساخت. 1
حديث:
«صُومُوا لِرؤيته وَ أفْطِروا لرؤيته» از پيامبر صلى الله عليه و آله ، مؤيّد همين معنى است. 2
فرق ميان «وقت»، «زمان» و «مدّت»
بيضاوى، نوشته است: «مواقيت» جمع «ميقات» است از مادّۀ «وقت». و فرق ميانِ «وقت» و «مدّت» و «زمان»، اين است كه:
مدّت؛ مطلقِ امتداد حركت فلك است از آغاز تا انتها.
زمان؛ مدّت تقسيم شده است.
و وقت؛ زمان فرض شده است، براى كارى.
تقريباً همين تفاوت را، در تفسير ابى السعود 3 مىبينيم با اين بيان: