159اين است كه مناسك و عبادات و آدابى كه براى حج مقرّر داشتيم، اين‌ها بود كه گفته شد و به آنها اشاره شد.

در اين آيه، قرآن مى‌خواهد مردم را به «حرمات اللّٰه» تشويق كند و از انسان بخواهد كه از منهيّات الهى دورى جويد. اين است كه گفته:

وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُمٰاتِ ¹ اللّٰهِ فَهُوَ ² خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ كه به قول عكبرى ³«هو» در اين جا ضمير تعظيم است و در واقع بزرگداشت و تعظيم دستورات خدايى، نه تنها نزد خدا خوب خواهد بود، بلكه به قول سيد قطب، ⁴ از نظر وجدان و عقل نيز خوب خواهد بود؛ زيرا دستورات خدايى، حيات اجتماعى انسان‌ها را آرامش مى‌بخشد، جامعه را اداره مى‌كند و به مردم رفاه و آسايش مى‌دهد ⁵ و جالب اين كه در بخش