15
شود در درك مرگ و قبر و بعث و قيامت، و صاحبان عقل و پندپذيران، قبل از ورود به صحنۀ محشر، با مشاهدۀ مناسك حج از اوّل تا آخر، چگونگى دخول اهل بهشت را به بهشت و دخول اهل آتش را به جهنّم مشاهده كنند.»
عارف كامل، ميرزا جواد ملكى تبريزى رحمه الله 1فرموده است:
«از جملۀ نعمتهاى بزرگ الهى، آن است كه كعبه را خانۀ خويش قرار داده و به مردم اذن فرموده است كه قصد زيارت آن كنند و از آنها اين را، به عنوان «زيارت خود» پذيرفته و آن را مورد پاداش و قبول و رضاى خود قرار داده است.»
اين منتهاى لطف و ارفاق و كرم است؛ زيرا شخص بصير، چون در معانى مناسك حج تأمّل كند، به عظمت لطف خداى تعالى؛ بلكه به محبت او براى عنايتى كه به مؤمنان دارد، پى خواهد برد و منتهاى عنايت او را براى كشانيدن بندگان به درگاه خويش و دعوت آنان به قرب و جوار خويش، خواهد فهميد. هم چنين قدر نعمت وجود اين پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله كه ما را به اين عوالم گرامى هدايت فرموده و اسرار اين مقامات شريفۀ كريمه را به ما شناسانيده است و اين دلهاى مرده را به روح ايمان زنده كرده و