151كنونى كتاب و مقاله بيشترين ابزار نگارشاند كه با توسعۀ وسايل روز، نقش عمدهاى در تبليغ ايفا مىكنند.
4- وفود و ارتباطات مردمى
از جمله وسايل ارتباط و انتقال پيام اسلام، هيأتهاى نمايندگى عرب بودند كه از اطراف و اكناف عازم مدينه شده و با پيامبر ديدار مىكردند تا ضمن كسب آگاهى از آيين جديد، براى قبايل خود خبرى نو ببرند.
پيامبرخدا صلى الله عليه و آله در تماس با آنان، محتواى دعوت جديد را مطرح مىساختند و از آنان مىخواستند كه اين پيام را به افراد غايب برسانند.
امروزه ستون وفود در مسجد نبوى، يادآور ملاقات هيأتهاى اعزامى با پيامبر خدا است. ابن سعد ذيل عنوان «وَفٰادٰاتُ العَرَب عَلىٰ رَسُولِ اللّٰهِ» به ذكر اين هيأتها پرداخته است. 1
5 - تبليغ و خدمات انسانى - امداد
تبليغ غير مستقيم از طريق خدمات، از بهترين ابزارهايى است كه مىتوان بهكار گرفت. خدمات انسانى افزون بر پاداشى كه نزد خداوند دارد، يكى از ابزارهاى تبليغ نيز محسوب مىشود. اگر بر اين باوريم كه تبليغ موفق آن است كه مخاطب را جذب كند و گرايش وى را به محتواى پيام ميسر سازد، خدمات مالى و انسانى و كوشش در رفع مشكلات آنها يكى از عوامل مؤثر در تحقّق اين هدف مىباشد. ملاحظه مىكنيم كه يكى از مصارف زكات «وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ» 2مىباشند؛ يعنى كسانىكه