114
تناسب سطح محتواى پيام با مخاطب
همانگونه كه در بحثهاى مخاطب‌شناسى آورديم، شناخت ظرفيتِ مخاطب، از مسائل مهمّى است كه بايد سطح محتواى پيام را بر اساس آن شكل داد. با توجه به مطالب پيش‌گفته، اين مسأله كه محتواى پيام سبك باشد يا سنگين، عميق باشد يا ساده؟ به مخاطب‌شناسى بستگى دارد.
پيام را مى‌توان با عباراتى سنگين، تحقيقى و عميق مطرح كرد، آنگاه كه مخاطب ظرفيت و تحمّل پيام را داشته باشد. همچنين مى‌توان با عبارتى ساده و محتواى رقيق بيان نمود، اگر مخاطب داراى كشش كمترى باشد.
نيكو گفته‌اند:
چونك با كودك سر و كارم فتاد
هم زبان كودكان بايد گشاد
در تبليغات حج نيز اين نكته بايد مورد توجه قرار گيرد و چه بهتر اگر مبلّغ بتواند كلاسها و جلسات متعدّد براى سطوح مختلف داشته باشد يا مجالس عمومى و خصوصى، به تناسب حال مخاطبان ترتيب دهد و گاه با تك تك افراد وارد گفتگو شود و به نيازهاى شرعى و معرفتى و توجيهى آنان پاسخ دهد.
اصول اوليه در پيام آسمانى
رسالتهاى آسمانى را در «عقايد»، «شرايع» و «اخلاق» مى‌توان خلاصه كرد. هر شاخۀ تبليغى ديگر، سرانجام به يكى از اين سه، باز مى‌گردد و حديث معروف نبوى: «إِنَّمَا الْعِلْمُ ثَلاَثَةٌ: آيَةٌ مُحْكَمَةٌ، أَوْ فَرِيضَةٌ