70حرم و به مسجدالحرام، در عين حالى كه با افتادن چشم آنان به «كعبه» انقلاب بزرگ روحى و شيدايى و زمزمۀ مؤمنانه به آنان دست مى‌دهد، مى‌بايست چون امامان عليهم السلام و اولياى الهى، براى دريافت لذّت معنوى بيشتر و معرفت عميق‌تر، آداب ديگرى را رعايت كنند، و طبق روايت امام صادق عليه السلام از در «بنى‌شيبه» كه بت‌ها عبادت مى‌شدند و سنگى كه «هُبَل» از آن تراشيده شده بود و پس از سرنگونى آن از بالاى كعبه به وسيله على عليه السلام به دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله در آن‌جا مدفون شد ¹ و اكنون مقابل «باب السّلام» است وارد شوند، ² و همچنين پاها را برهنه كنند، قدم‌ها را كوچك و كوتاه و با فاصلۀ كم بردارند، سكينه، وقار، خضوع، خشوع، اظهار كوچكى، ناله، انابه، زمزمه، سپاس، قطره شدن در درياى انسان‌هاى رنگارنگ، كه همگان به «ميعاد» آمده‌اند، تا عمق عبوديت و اوج بندگى خويش را به نمايش گذارند.

اين خانۀ مكعب‌شكل ساده، قبله است، جايى كه از ولادت تا وفات به سوى آن روى مى‌آوريم، در شبانه‌روز پنج بار به سوى آن نماز مى‌خوانيم، حركات و سكنات عبادى و دعاهاى همۀ ما به سوى آن صورت مى‌گيرد و اكنون در چند قدمى آن قرار داريم و اگر ازدحام جمعيّت اجازه دهد، مى‌توانيم حجرالاسود، مقام ابراهيم، حجر اسماعيل و... را مشاهده كنيم.

ابان بن تَغلب، كه از ياران دانشمند و بزرگ امام صادق عليه السلام است، مى‌گويد: در سفر حج، من از مدينه تا مكّه همراه امام صادق عليه السلام بودم، وقتى آن حضرت به حرم رسيد، از مركب خود پياده شد و غسل كرد و