289 اَلْحَجِّ الْأَكْبَرِ... ¹

اعلام از ناحيۀ خدا و رسول به (عموم) مردم در روز «حج اكبر» به منظور بيزارى خدا و رسول، از مشركان است. دربارۀ اين كه «حج اكبر» چه روزى است؟ عموم مفسران قرآن با استفاده از روايات، آن را روز «عيد قربان» يا «روز نَحر» كه عمدۀ اعمال حج به پايان مى‌رسد، دانسته‌اند. ²

امّا، در اين روز چه واقعه‌اى رخ داده، كه «حج اكبر» ناميده شده است؟

امام باقر عليه السلام فرموده: در آن سالى، كه «آيۀ برائت» نازل گرديد، امام على عليه السلام كه مأمور اعلام آن شده بود، طىّ خطبه‌اى دربارۀ اعمالى كه مشركان انجام مى‌دادند فرمود: از اين پس، هيچ‌كس نبايد برهنه طواف كند، هيچ مشركى حق شركت در مراسم حج را ندارد، آنها كه پيمانشان با پيغمبر صلى الله عليه و آله مدّت دارد تا پايان مدّت، آن پيمان محترم است، و آنها كه پيمانشان مدت ندارد، مدّت آن چهار ماه خواهد بود. ³

بدين مناسبت، مناسك صحيح حج از اعمال روزگار جاهليت تفكيك شد و پيامبر صلى الله عليه و آله با اين دستور آسمانى «برائت از مشركان» را به منظور تفكيك جبهۀ توحيد از شرك و بت پرستى، اعلام نمود، و حجّ آن سال «حجّ اكبر» ناميده شد.

امام على عليه السلام فرموده: در آن سال، همۀ گروه‌هاى مسلمان و مشرك، در مراسم حج شركت كرده بودند، ولى از آن سال به بعد شركت مشركان