288اخبار و آثار و احاديث پيشوايان دين، به شهرها و روستاها و نواحى ديگر است، چنانكه خداوند فرموده:

«چرا از ميان شما گروهى كوچ و مسافرت نمى‌كنند، تا در دين دانا و فهميده شوند و آن گاه كه به قوم (و قبيله و شهر و ديار) خويش بر مى‌گردند، آنان را آگاه كنند و بيم دهند، باشد كه آنان از بدى‌ها و كجى‌ها خوددارى كنند و به خوبى‌ها و درستى‌ها بگرايند.» ¹

4- وحدت جبهۀ توحيد

از اين كه هم‌اكنون حدود 2 ميليون زائر خانۀ خدا، با هم طواف و سعى انجام مى‌دهند، با هم به عرفات و مشعر و منا مى‌روند، با هم به مكه باز مى‌گردند و طواف حج مى‌نمايند، به يك جهت مى‌ايستند و يك شعار مى‌دهند، به خوبى شكوه وحدت جبهۀ اهل توحيد در برابر جبهۀ كفر و شرك و نفاق به نمايش در مى‌آيد.

امّا، علاوه بر اين كه محتواى عبادى و فرهنگى و سياسى حج را بررسى كرديم، براى اين كه، اين شكوه وحدت حفظ شود و پيوسته بر پويايى و شعاع آن افزوده گردد، جهات ديگرى را هم بدين شرح بايد مورد توجّه قرار دهيم:

الف: حجّ اكبر

قرآن كريم، با آيۀ وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ يَوْمَ