282و لهجهها و زبانهاى متفاوت در يك نقطۀ مقدّس و معيّن گرد آمدهاند، طبق بيان قرآن، همه به يك ريشه و به يك پدر و مادر بر مىگردند و خداوند فرموده: خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وٰاحِدَةٍ 1.
در اشعار منسوب به امام على عليه السلام هم مىخوانيم:
النّاسُ مِنْ جَهَةِ التِّمْثالِ أكْفاءٌ
مردم، از نظر هيكل، مثل يكديگر مىباشند، پدر آنان آدم عليه السلام و مادر آنها حوّاست؛
مادران، ظرفهاى نگهدارى كودكان هستند و پدران هم براى اعتبار فرزندان مىباشند.
بنابراين، همۀ افرادى كه در حج مشاهده مىكنيم و نيز افراد ديگرى، كه آن جا حضور ندارند، فرزندان آدم و حوّا هستند و در نتيجه آنانى را كه پيوند توحيد و ايمان بدانجا كشانده، خواهران و برادران ما مىباشند.
اين شناخت عمومى را، كه به عنوان يك فلسفۀ مهم فرهنگى حج مطرح مىكنيم، آن را در 3 مرحله بايد مورد توجّه قرار دهيم:
1- اكنون همۀ كسانى كه در كنار كعبه، در طواف، نماز، عرفات، مشعر و منا كنار ما قرار گرفتهاند، برادران و خواهران ما مىباشند، لازم است در همۀ موارد و به خصوص در موقع ازدحام جمعيت حق و حدّ آنان را مراعات كنيم، و مراقب باشيم، كه از سوى ما، بر ضيوف رحمان و ميهمانان خداوند، هيچگونه تعدّى و اجحاف و ظلمى وارد نيايد، بلكه