254اى مردم! به يقين ريختن خونها و آبروهاى شما بر يكديگر حرام است و احترام دارد، همچون احترام اين روز و احترام اين ماه و رعايت اين دو حق بزرگ يعنى حرمت خونريزى و آدمكشى و نيز ريختن آبروى مسلمان و لطمه به عرض و حيثيت او، تا زنده هستيد، بر شما حرام خواهد بود.
به هر حال، بيان اين دو موضوع مهم حياتى، به عنوان دو درس بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله كه در حج اعلام نموده، يعنى خوددارى از «ريختن خون» كه مايۀ حيات است و پرهيز از «ريختن آبروى مسلمان» كه سرمايه حيات و شخصيت اجتماعى اوست، بايد مورد توجّه هر مسلمانى باشد، به خصوص خوددارى از ريختن عِرض و آبروى مسلمان، كه آن حضرت در بيان ديگرى فرموده است: إِنَّ أرْبَى الرِّبٰا، عِرْضُ الرَّجُلِ الْمُسْلِمِ. 1
يعنى، بدترين نوع بهرهورى ورباخوارى، بهرهبردارى از ريختن آبروى مسلمان مىباشد.
د: حقوق سياسى
با توجّه به اين كه زائر خانۀ خدا، از يك جامعۀ بسته به يك كنگرۀ عظيم بينالملل اسلامى وارد شده، اعمال و رفتار و خصوصيات اقوام و نژادهاى مختلفى را از نزديك مشاهده كرده، كه لازمۀ آن بينش و بصيرت جديد، و در نتيجه تعهّد و مسؤوليت بزرگترى را فراروى او قرار مىدهد تا وابستگى و روابط متعهدانۀ خويش را با افراد جامعه، تدبير و تنظيم بخشد، آموزههاى ديگرى را، كه رسول گرامى اسلام، در «مسجد خَيف»