73تاريخچۀ ساختمان آن به اعماق تاريخ پيوند دارد، از ساختمان جديدى برخوردار است، اين شهر در حوالى سالهاى 450 ميلادى توسط قصى و افراد قبيلۀ قريش ساخته شد، در حدود 30 تا 45 هزار نفر سكنه دارد ولى گنجايش اسكان سه برابر اين جمعيت را داراست. خانههاى آن از آجر و سنگ گرانيت و سنگهاى لاشه كوههاى شهر ساخته شده است. دورنماى مكه شبيه به دشتى پرپيچ و خم و موجدار در ميان تپه و كوهپايهها است، طول شهر از معبده در شمال تا كوه اجياد در جنوب 2/5 مايل است، وعرض شهر از كوه ابوقبيس در مشرق (كه در كوهپايه غربى آن عمده خانههاى شهر ساخته شده است) تا كوه هندى در مغرب است و در ميانه و مركز اين خط كعبه قرار گرفته است.
بورتون هنگام توصيف وضعيت مردمان مكه مىگويد: بسيارى از مسلمانانى كه او سخن آنان را شنيده است، معتقدند كه آيندۀ اسلام و مسلمانان مواجه به مشكلات و مصيبتهاى بسيارى است (و با توجه به اين تفكر است كه بورتون به مسيحيان توصيه مىكند كه از اين وضعيت براى نشر مذهب مسيحيت ميان مسلمانان بهترين استفاده را مىتوانند بنمايند و از راه تبليغ مىتوانند در جوانان مسلمان و نسلهاى آينده نفوذ نمايند) و آنگاه بورتون به اين نتيجهگيرى مىرسد كه هر آگاه به وضعيت جهان، اين موضوع را درك خواهد نمود كه انگلستان در آينده مجبور به سيطره و تسلط بر مركز اسلام و منبع او خواهد گرديد، و اين تسلط از راه نيروى نظامى و در اختيار گرفتن اين قبلۀ مقدس انجام مىپذيرد. بورتون آنگاه به سفرنامۀ بورخارت و گفتههاى او دربارۀ انتشار فروش مشروبات الكلى در مكه اشاره دارد و مىگويد: بطور مطلق او چنين موضوعى را نديده است، علاوه بر اين برخى از افسران ارناؤوط به او گفتهاند كه آنان در قاچاق