128آرى، در اين موقع و با اين شرايط است كه مىتواند با خدا خلوت كند و مجلس معارفه و شناسايى بين خود و خدا تشكيل دهد و خود را به عجز و بيچارگى و فقر و احتياج همهجانبه و خدا را به احاطۀ علم و قدرت و قيّوميّت و قهّاريّت توأم با لطف و كرم و رحمت بىمنتها بشناسد و از صميم قلب بگويد:
«عميت عين لا تراك عليها رقيبا ، و خسرت صفقة عبد لم تجعل له من حبّك نصيبا». 1
كور است چشمى كه تو را نگهبان خود نمىبيند و زيانبار است تجارت (يك عمر) بندهاى كه تو بهرهاى از محبّتت به او ندادهاى.
وظيفۀ وقوف در عرفات، از ظهر روز نهم ذيحجّه شروع مىشود و مغرب آن روز به پايان مىرسد.
اين عبادت بزرگ از نظر زمان، بسيار محدود است، اما از نظر آثار و نتايج معنوى و بركات و رحمات الهى كه عايد حضّار در موقف مىشود، فوقالعاده عظيم و جليل و از حدّ تصوّر آدمى بيرون است.
امام سجّاد عليه السلام شنيد كه سائلى، در عرفات، از مردم درخواست مال مىكند، فرمود:
«ويحك أ غير الله تسأل في هذا اليوم إنه ليرجى لما في بطون الجبال في هذا اليوم أن يكون سعيدا 2.»
واى بر تو! آيا در چنين محلّى از غير خدا طلب مىكنى؟ حال آنكه امروز آنچنان، رحمت حق، شامل و عامّ است كه اميد آن مىرود آنچه در شكم كوهها است، مشمول رحمت عامّۀ حق گردد و خوشبخت و سعادتمند شوند.
مرحوم فيض در بيان اين حديث مىگويد: سعادت هر چيزى مناسب حال خودش است. بنابراين شايد مراد از سعادت آنچه در شكم كوههاست، اين باشد كه از كوه، نباتى