1) .منطقه‌اى كه در غرب راه آهن واقع شده است،در فاصلۀ ميان«معان»و«عمان»تا«رود اردن»،«بحرالميت»و ادامۀ آن تا جنوب مى‌باشد كه آثار كهن و باستانى فراوانى در آنجا به چشم مى‌خورد؛برخى از آنها مربوط به نبطى‌ها،فلسطينى‌ها،عرب‌ها،رومى‌ها و مصرى‌ها (بطالسه) مى‌باشد.با شكوه‌ترين آنها آثار شهر بطره )erteP( ،(كلمه‌اى يونانى است كه به معناى سنگ مى‌باشد).به گفته آنان ibarA( )ertep پطره يعنى سرزمين دريايى عرب كه از شهر«معان»در غرب،35 كيلومتر فاصله دارد و از«عقبه»در جنوب،در حدود 130 كيلومتر فاصله دارد.هم اكنون اين مكان داراى ساختمان‌هاى با شكوه قديمى و باستانى مى‌باشد كه در دشتى واقع شده است با سنگ‌هايى تا ارتفاع پنجاه متر و درهاى ورودى 3 الى 9 متر كه در درون آن مجسمۀ عظيمى به ارتفاع بيست متر وجود دارد كه از سنگ تراشيده شده است. در درون اين بنا كه به نام«خزانۀ فرعون»مى‌باشد،نقش و نگارهاى بسيار زيبايى بر ديوار نقش بسته است كه برخى گمان دارند،اين آثار متعلق به رومى‌ها بوده و آنان پس از به دست آوردن اين شهر،اين بنا را براى معبود خود«ايزيس»به وجود آورده‌اند. راه اين ورودى،به دشتى وسيع باز مى‌گردد كه به وسيلۀ مجراى آبى از شمال غربى به سوى جنوب شرقى كه در آن شهر قرار دارد منتهى مى‌گردد و هم اكنون هنوز تپه‌هاى آن كه معروف به«وادى موسى»،مى‌باشند. در دو سوى اين راه قبرهايى وجود دارد كه در دل كوه كنده شده است.قبرهايى كه در سمت راست بيابان،يعنى در سمت شرق قرار دارد،متعلق به اشراف قوم است كه روى آنها،نقش‌ها و شكل‌هاى بسيار زيبايى حك گرديده است.اما قبرهايى كه در سمت چپ،يعنى (در سمت غربى) ديده مى‌شود،متعلق به عموم مردم بوده كه تعداد اين قبرها،كمتر از 750 قبر نمى‌باشد كه تمامى آنها در دل كوه قرار دارد.در نزديكى آن و دل دل كوه تآترى ديده مى‌شود كه داراى جايگاهى براى نمايش و نشيمنگاه است و از 33 پلۀ نيم دايره تشكيل گرديده است.اين مكان گنجايش 3000 نفر را دارد.همه ساله در فصل بهار،كاروان‌هاى جهانگردان اروپايى،به ويژه آمريكاييان به«بطره»مى‌آيند كه ورود به آن جا،نياز به اجازۀ ويژه،از سوى ولايت شام دارد و به سادگى نيز به دست نمى‌آيد. اين شهر پايتخت حكومت نبطى‌ها به شمار مى‌آمده كه حكومتى عربى و پهناور بوده است و در قرن چهارم پيش از ميلاد وجود داشته است.اين دولت داراى تمدنى والا و ارتشى نيرومند بوده،به طورى كه در جنگ با ايرانيان و مصر،همراه اسكندر شركت نموده است. كشور نبطى‌ها در قرن دوم پيش از ميلاد،بسيار نيرومند بوده،به طورى كه پادشاهان آن به نام خود ضرب سكه مى‌كردند.از بزرگ‌ترين پادشاهان آنان«حارث»را مى‌توان نام برد كه در سال 169 ميلادى،به پادشاهى رسيد.در آن هنگام سرزمين پادشاهى او تا«وادى القرى»در جنوب امتداد پيدا مى‌كرده است و سرزمين‌هاى«علا»و«حجر»و دنبالۀ آنها در شرق،تا صدور عراق و جزيره«لسينا»در غرب،در زير نفوذ او قرار گرفت. شهر«بطره»،در آن هنگام،مركزى تجارى بود كه در ميان شرق،غرب،شمال و جنوب قرار داشت اين وضع تا آغاز قرن دوم پس از ميلاد ادامه داشت. در اين هنگام ارتش امپراطور«تراجان»رومى،به سرزمين آنان حمله كرد و شهر آنان را ويران نمود و حكومت آنان را از ميان برداشت،به طورى كه هيچ گاه پس از آن نتوانستند دوباره خود را تجديد قوا نمايند.تا آنجا كه تاريخ نگاران عرب به هنگام فتح شام از سوى عرب،حتى كلمه‌اى از آنان به ميان نياورده‌اند. پيشرفت در خط«تدمرى»را به نبطيان نسبت داده‌اند،به طورى كه حروف نبطى را مادر حروف عربى شمرده‌اند. عرب از دير باز اين شهر را به نام«رقيم»مى‌شناخته است.«ابن جرير»و«ابن ابى حاتم»از«عوفى»و او از ابن‌عباس روايت مى‌كنند:««رقيم»صحرايى در جنوب فلسطين و در نزديكى«أيله»بوده است غار موجود در اين صحرا،يك سمت از دشت را فرا گرفته است».گمان مى‌برم«رقيم»به معناى نوشتار و پيام باشد كه روى سنگ‌هاى اين غار نقش بسته است و.شايد اين غارها به معنايى باشد كه ذات بارى تعالى در سورۀ كهف گفته است: وَ تَرَى الشَّمْسَ إِذٰا طَلَعَتْ تَزٰاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذٰاتَ الْيَمِينِ وَ إِذٰا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذٰاتَ الشِّمٰالِ .(كهف،17) يعنى مشاهده مى‌كنند،آن هنگامى كه خورشيد طلوع مى‌كند،به سوى راست غارهاى آنان تمايل مى‌كند و به هنگام غروب،از سمت چپ،از آنان درو مى‌گردد.كوهى در شمال اين شهر ديده مى‌شود كه قبر هارون،برادر حضرت موسى عليه السلام در آن جا قرار دارد و عرب‌ها از دير باز،همواره به زيارت آن مى‌رفته‌اند و صليبيان نيز قلعه‌اى را در كنار آن بنا نموده‌اند. در پايين كوه‌هاى«شيخ»،آثار بازمانده‌اى قرار دارد كه بدان«قلعۀ بانياس»مى‌گويند و گمان مى‌برند كه اين قلعه از آثار بازمانده«غسانيان»مى‌باشد. در«كرك»مجسمه‌اى از آفتاب وجود دارد و در«عرك الامير»مجسمه‌اى از مجسمه‌هاى«آمونيان»وجود دارد كه بدان«هيكل العبد»يا مجسمۀ عبد مى‌گويند. در«عمان»،آثار بازمانده‌اى از رومى‌ها ديده مى‌شود كه اين بقايا موجب تعجب و شگفتى هر انسان مى‌گردد،در«ميدبه»كه در ده كيلومترى عمان قرار دارند،آثار بسيار زيبايى به چشم مى‌خورد كه بدان«خربة القال»گويند.در«حصبان»(حسبان) كه در پانزده كيلومترى شمال غربى«عمان»قرار دارد،آثارى از بازمانده‌هاى مملكت«يهودا»به چشم مى‌خورد كه به استثناى برخى،بقيه حوض‌هاى آب زيبايى در دل كوه ساخته‌اند و ساير آثار آن از ميان رفته است.اين حوض‌ها داراى دهانه‌هايى از بالا مى‌باشد كه آب به داخل آن سرازير مى‌گردد.در«جرش»كه در فاصلۀ پنج ساعتى از«عمان»واقع شده است،آثار بسيار زيبا و عظيمى به چشم مى‌خورد.در نزديكى آن،قبرى قرار دارد كه ادعا مى‌كنند«هود»پيامبر صلى الله عليه و آله،در آنجا دفن گرديده است و نيز در ايستگاه«قصر»قلعۀ«ظيظا»ديده مى‌شود. در ايستگاه«مشاتا»،آثار بسيار زيبايى باقى مانده است كه در ميان آنها،كاخى از قرن هفتم پيش از ميلاد وجود دارد؛نماى بيرونى كاخ،داراى عظمتى ويژه مى‌باشد،اى نماى زيبا از سوى سلطان عبدالحميد (عثمانى) به آلمانى‌ها اهدا گرديد كه در سال 1904 ميلادى به برلين منتقل گرديد. در عمان آثار بسيار زيبا و مجللى وجود دارد كه مهم‌ترين آنها قلعه‌اى است كه در آن مجسمه‌هايى از«آمونيان»وجود دارد؛در آن جا آشيانه‌ها و قبور فراوانى ديده مى‌شود كه در دل سنگ ساخته شده است. در هر صورت،اين سرزمين مملو از آثار و بقاياى تمدن پيشينيان مى‌باشد كه خارجيان براى آنها اهميت به سزايى قائل مى‌شوند،ليكن ساكنين اين سرزمين،كمترين اطلاعى از ارزش و اهميت آن ندارند.از ميان اين آثار،مى‌توان قلعه«بعلبك»مشهور را نام برد كه آثار تمدن«تدمر»(در مير) مى‌باشد كه در شمال شرقى دمشق وجود داشته و از«حمص»بدان جا راه دارد.