294ناميدند)-برگرد خانه طواف نمايد و در صورتى كه لباسى از آنان به دست نياورند،برهنه و مادر زاد طواف را انجام دهند.پس عرب بدان صورت طواف خويش را انجام مى‌داد و زنان نيمه برهنه و تنها با لباس زير برگرد خانه طواف مى‌كردند.در جاهليت سعى ميان صفا و مروه از ضروريات حج به شمار مى‌آمد؛آنان بتى را بر صفا به نام«اساف»و بت ديگرى را بر مروه به نام«نائله»قرار داده بودند.عرب در اين مورد اعتقادات بى‌اساس و پوچى را همانند ديگر اعتقادات بت پرستان در آداب و رسوم خود داشته به طورى كه هدايا و قربانى‌هاى خويش را در كنار اين دو بت«نحر»مى‌كردند.هنگامى كه اسلام ظهور نمود،تمامى آن اعتقادات بى‌اساس را رد كرد و سعى بين صفا و مروه را يكى از شعائر اسلامى قلمداد نمود؛در اين باره دستور الهى نازل گرديد كه إِنَّ الصَّفٰا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ 1.
بدين صورت عبادت الهى بر پايۀ نيت قلبى مسلمانان قرار گرفت و به طور كلى اسلام شعائر حج ابراهيمى را كه از دوران حضرت ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام برقرار گرديده بود و مردم آنها را براى نزديكى به پروردگار انجام مى‌دادند،تأييد نمود و همه را بر اساس هدف رضاى خداوند يكتا،پايه ريزى نمود،زيرا كه:«إنما الأعمال بالنيّات».از اين پس در ديدگاه اسلام،حج يكى از پايه‌هاى اسلام به شمار آمد و رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند:
«بُنى الإسلام على خمس:شهادة أنْ لا إله إلا اللّٰه و أنّ محمداً رسول اللّٰه و إقام الصلاة و إيتاء الزكاة و صوم رمضان و حج البيت مَنِ اسْتطاعَ إليْهِ سبيلاً» 2.
«اسلام بر پنج پايه استوار گرديده است:شهادت لا اله الا اللّٰه و محمد رسول اللّٰه،اقامۀ نماز،پرداختن‌زكات،روزه‌ماه رمضان و حج خانه خدا،در صورتى كه به استطاعت برسد».
رسول خدا صلى الله عليه و آله چون به همراه مردم در عرفات وقوف كردند و فرمودند:
«الحجّ