72و قاضى مالكى گويد كه اخبار مختلف است در وضع حجرالاسود در آن بنا؛ بعضى گفته‌اند كه عبداللّٰه خودش نهاد و ديگرى گفته كه پسرش عبّاد بن عبداللّٰه گذاشت به اعانَت ¹ جبير بن شيبه، و ديگرى گويد كه پسر ديگرش حمزة بن عبداللّٰه گذاشته ²، و در فاكهى نوشته كه : كليدداران كعبه واضع ³ حَجَر بودند ⁴، و بعضى از علماى شيعه فرموده‌اند كه بنا به طريقۀ اماميّه، محتمل است كه [ حضرت] سجّاد عليه السلام وضع حجر نموده، ولكن تا حال صريحاً به نظر نرسيده.

دهم بناى حجّاج بن يوسف ثقفى است و مجمل قصّه‌اش آن است كه :

چون عبداللّٰه بن زبير بر بنى‌اميّه خروج كرد و خليفۀ آن وقت، عبدالملك بن مروان، حجّاج را به دفع او تعيين كرد، و ابن زبير در مكّه بود پس حجّاج به جنگ او رفته او تاب مقاومت نياورده به حرم كعبه مُلتجى ⁵ شد. به امر حجّاج، برابر كعبه منجنيق گذاشته آنقدر سنگ انداختند كه خانه بر سر عبداللّٰه خراب شد، پس عبداللّٰه از خانه بيرون آمده جنگ كرد تا كشته شد. حجّاج سر او را به شام نزد عبدالمك فرستاد و مدّت محاربۀ او هفت ماه، و خلافتش نه سال، عمرش هفتاد و سه سال، و قتلش در ذى‌الحجّۀ سنۀ هفتاد وسه هجرى بود ⁶.

و چون كعبه خراب شد، چند روز در خرابى ماند، و مردم هنوز از تعب جنگ نياسوده بودند، اهل مكّه فرصت يافته بسيارى از خاك و اسباب آن را بجهت تبرّك ⁷ به خانه‌هاى خود بردند، پس حجّاج خواست كه او را بنا كند، مارى بيرون آمده مانع از بنا