191مقامى است در قيامت، و براى پيغمبر صلى الله عليه و آله هم مقامى است؛ پس مقام رسول خدا صلى الله عليه و آله يمين عرش است و مقام ابراهيم عليه السلام شمال عرش؛ پس مقام، در مقام او است در روز قيامت ¹.

ايقاظ : اوّل، مكانِ مقام ابراهيم عليه السلام كه حضرت ابراهيم عليه السلام خودش گذاشته بود، نزد ديوار بيت بود، و آنجا به همان حالت باقى بود تا ايّام جاهليّت؛ و اهل آن زمان مكان او را تغيير داده، به همان جايى كه الآن هست گذاشتند، پس زمانى كه رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله فتح مكّه نمود، برگردانيد او را به موضعى كه ابراهيم عليه السلام گذاشته بود، و بعد از آن حضرت صلى الله عليه و آله ، مكانش تغيير يافته باز گذاشته شده به موضعى كه در ايّام جاهليّت بود ²؛ و همان موضعى است كه الحال هست، پس زمانى كه قائم عليه السلام ظهور نمود، ردّ مى‌نمايد به موضع اوّلش كه ابراهيم عليه السلام و رسول خدا صلى الله عليه و آله گذاشته بودند.

تكملة : مروى است كه : بهترين بقعه در عالم، ميان مقام ابراهيم عليه السلام و ركنِ [ حَجَر] ³ است ⁴. و به سند معتبر منقول است كه : ميان ركن حجرالاسود و مقام ابراهيم عليه السلام پر است از قبور انبيا عليهم السلام ⁵. و در حديث ديگر وارد شده كه : مدفون شده ميان ركن يمانى و حجرالاسود هفتاد پيغمبر كه مرده‌اند از گرسنگى و پريشانى ⁶.

الفصلُ الواحِد وَ العِشرُون در بيان حجر اسماعيل عليه السلام

بدان كه : حجرِ اسماعيل كه در جانب غربى كعبه، توى ديوار مُستَدير ⁷ واقع شده و