156عرش اعظم طواف مى‌نمايند، و بداند كه مقصود كلّى، طوافِ دل است بياد خداى خانه؛ پس ابتدا و ختم طواف را بياد او كند و چنانچه گفته‌اند اين است سرّ اختيار طرف چپ به طرف راست؛ چون در طرف چپ است قلب و دل انسان، كه سلطان اعضاى بدن و منشأ تمام احكام و اختيارات مكلّف است كه در ملك بدن بعمل مى‌آيد، پس روح طواف و حقيقت آن، طواف دل است در حضرت ربوبيّت؛ و خانه، مثال ظاهرى است در عالم جسمانى، و خانه در عالم ملك و شهادت، نمونه‌اى است از حضرت ربوبيّت در عالم غيب و ملكوت، و آنچه [ از روايات] رسيده كه بيت‌المعمور در آسمان در مقابل خانۀ كعبه است، و طواف ملائكه بر آن چون طواف بنى آدم است بر كعبه، دور نيست كه اشاره به اين مشابهت باشد، و چون رتبۀ اكثر نوع انسان از طواف خانۀ اصلى قاصر است، امر شد به اينكه متشبّه به ايشان شوند، و در طواف خانۀ كعبه : فَإنَّ مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ (يعنى : هر كه خود را شبيه به قومى كند از ايشان محسوب است)؛ مصرع : پريشان نيستى مى‌گو پريشان.
ثواب : زمانى كه حاجّ داخل مكّه شد با تواضع، و زمانى كه داخل مسجدالحرام شد و قدمها را كوچك برداشت مثل آدم خائف و ترسان، پس به همين حالت طواف خانۀ خدا كرد و دو ركعت نمازش را خواند، مى‌نويسد خداوند عالم از براى او هفتاد هزار حسنه، و محو مى‌كند از او هفتاد هزار سيّئه، و بلند كند از براى او هفتاد هزار درجه، و شفاعتش را قبول مى‌فرمايد در هفتاد هزار حاجت، و به منزلۀ آن باشد كه هفتاد [ هزار] غلام آزاد كرده است كه قيمت هر يك از آنها ده هزار درهم باشد 1.
أيضاً وارد شده : كسى كه كعبه را يك دفعه طواف كند، مى‌نويسد خلّاق عالم از براى او هزار حسنه و محو مى‌كند از او هزار سيّئه، و غرس مى‌كند بجهت او هزار درخت در بهشت، و مى‌نويسد از براى او ثواب آزاد كردن هزار بنده و مى‌گشايد بر روى او [ در] روز قيامت هشت در بهشت را، و مى‌فرمايد كه : داخل شو از كدام در كه خواهى. و در