141از صحيح بُخارى و مُسلم [ نقل شده] كه ابوذر از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله پرسيد از اوّل مسجدى كه در زمين بنا شده، فرمود : مسجدالحرام است، گفت : بعد از آن ؟ فرمود : مسجد اقصى (يعنى بيت المقدّس)، عرض كرد : چند سال ميان آنها بود ؟ فرمود : چهل سال ¹.

ولكن مسجدالحرام الآن بزرگتر است از دايره‌اى كه [ در] زمان رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله بود، چنانچه داخل شدن از باب بنى شيبه شاهد اين مطلب است و در رجعت قائم عليه السلام همين بنا را منهدم ساخته، مى‌گذارد از بنايى كه زمان رسول‌خدا صلى الله عليه و آله بود.

توضيح : فَخّ (به تشديد خاء) چنانچه نوشته شد، موضعى است در يك فرسخى مكّه، در راه مدينه و جدّه، و قبور شهداى فخّ در آنجا است، اجمال احوال آنها اين است كه : در زمان كاظم عليه السلام ، حسين بن علي بن حسن مثلّث بن حسن مثنّى بن امام حسن مجتبى عليه السلام (كه مادر او، زينب دختر عبداللّٰه بن حسن مثنّى [ بود] )، در ماه ذي القعده سال يك‌صد و شصت و نه هجرى در ايّام خلافت موسى (كه ملقّب به هادي و چهارم خلفاى بنى عبّاس بود)، جمع كرد سادات را، كه از جملۀ آنها :

سه پسرِ عبداللّٰه بن حسن بن حسن عليه السلام بودند (كه يكى يحيى نام داشت و ديگرى سليمان و سيُّم ادريس)، و عبداللّٰه بن حسن مثلّث (كه او را افطس مى‌گفتند) و ابراهيم بن اسماعيل (كه او را طباطبا مى‌گفتند و سادات طباطبا به او نسبت مى‌رسانند) و عمر بن حسن بن على بن حسن مثلّث و عبداللّٰه بن اسحاق بن ابراهيم بن حسن مثنّى بود.

پس بيست [ و] شش نفر از اولاد امير عليه السلام جمع شدند، و جمعى از مواليان و ساير مردم نيز با ايشان اتّفاق كرده، حاكم مدينه را كه از جانب هادى عبّاسى تعيين شده و ظلم را به نهايت رسانيده بود كشتند، و مدينه را متصرّف شدند، پس حاكم ديگر به مدينه تعيين نموده، متوجّه مكّه شدند، چون به فخّ رسيدند، لشكر هادى عبّاسى به استقبال ايشان آمده، ميان آنها قتالِ ² عظيم واقع شد، [ سادات] اوّل غالب [ ولى] آخرالامر مغلوب شدند، تا آنكه حسين و جمعى ديگر از سادات و موالى شهيد شدند، و جمعى را اسير كرده نزد هادى بردند، [ هادى] امر كرد همه را به قتل رسانيدند و در همان روز