347هرچند اين مناديان به آنچه مى‌خواستند نرسيدند اما دستكم مسلمانان را از خواب غفلت بيدار كردند.
س: چرا آخوندهاى سعودى توسل به پيامبر و زيارت قبور را شرك مى‌دانند؟ ج: تا آنجا كه مى‌دانم مسح قبور و زيارت در مذهب‌هاى ديگر به جز مذهب حنبلى، ممنوع نيست، نخست ابن تيميه تحت تأثير اغراض سياسى و با توسل به ظاهر بعضى حديث‌ها اين آيين را مردود دانست سپس محمد بن عبدالوهاب آن را شديد كرد. به نظر بنده شدت عمل وهابيان در اين باره ريشه اجتماعى دارد. چنانكه در برخى نوشته‌هاى خود آورده‌ام.
شاعر معاصر آقاى موسوى گرمارودى:
س: براى گسترش فرهنگ حج در سطح افكار عموم مردم و اتّخاذ روشى كه عنوان «حاجى» در جامعه، يك ارزش تلقى گردد، چه بايد كرد؟ ج: طىّ شصت هفتاد سال اخير، در جامعه ما، از سوى برخى عوامل فرهنگى، اقداماتى عموماً در راستاى اسلام زدايى يا طنز و تعريض به آن و از جمله تخفيف و كوچك شمارى حج، صورت مى‌گرفت. به يك، دو نمونه اين كوششها (در مورد حج و غير آن) مى‌توان اشاره كرد:
نخست كتاب «حاجى آقا»ى هدايت كه با نثرى شيرين و استوار طىّ داستانى پركشش و همراه با طنزى گزنده و مؤثر، چهره‌اى كريه از «تيپ حاجى» در جامعه ما بدست مى‌دهد و مى‌توان آن را مؤثرتين اقدامى دانست كه در اقشار با سواد كشور، تا مدّتها [ شايد تا كنون نيز در كوشه و كنار] تأثير منفى داشته