338
پرسش 152
فقيه همدانى در مصباح الفقيه مىگويد: طبق نظر متأخرين، معيار بر حجّيت اجماع اين نيست كه همه اتفاق كنند، بلكه دليل بر حجّت اجماع اين است كه رأى معصوم را به طريق حدس زدن و تخمين كشف كنيم. پس آنها رأى امام غائبشان را از طريق حدس و گمان مىشناسند و در عين حال اجماع سلف را معتبر و معيار قرار نمىدهند؟!
پاسخ
گرد آورنده پرسشها از اصطلاحات اصولى علماى شيعه آگاه نيست و آنها هم كه در سايتهاى خود اين خرده را بر شيعه گرفتهاند؛ مانند گرد آورنده، اطلاعى از اصطلاحات ندارند.
اوّلاً: كلمۀ تخمين هرگز در عبارات علماى ما نيست، آنچه كه هست كلمۀ حدس است.
ثانياً: «حدس» در اينجا به معناى گمانه زنى نيست، بلكه حدس در مقابل حسّ است؛ يعنى تحصيل يقين به قول امام دو راه دارد:
1 . راه حسى، مثل اين كه علماى مدينه، در عصر امام صادق عليه السلام همگى بر حكمى فتوا بدهند، در اينجا قول امام از طريق حس به دست مىآيد؛ زيرا امام يكى از آن علما بوده و در رأس آنها قرار داشته و رأى