308
پرسش 132
كتابهاى مورد اعتماد نزد شيعه، وسائل شيخ حرّ عاملى(متوفاى 1104) و بحارالأنوار مجلسى(متوفاى 1111) و مستدرك الوسائل طبرسى (متوفاى 1320) هستند. تمام اين كتابها متأخرند. اگر اين احاديث را از طريق سند جمع كردهاند، پس تا آن زمان نوشته نشده بود؟ عاقل چگونه به رواياتى اعتماد مىكند كه طى 11 تا 13 قرن نوشته شده بودند؟
پاسخ
اوّلاً: كتابهاى معتبر، چهار كتاب زير است:
1 . كافى، تأليف شيخ كلينى (متوفاى 329) .
2. كتاب من لايحضرهالفقيه، تأليف شيخ صدوق (متوفاى 381) .
3. تهذيب الأخبار، تأليف شيخ طوسى(متوفاى 460) .
4. الاستبصار في ما اختلف فيه الأخبار، تأليف شيخ طوسى (متوفاى 460) .
البته اين چهار كتاب، جزو جوامع دست دوم شيعه است و مؤلفان اين كتابها روايات آنها را از جوامع اوليه شيعه با اسانيد صحيح و قطعى جمع كردهاند كه در قرن دوم و سوم هجرى نوشته شدهاند، مانند:
1 . الجامع نوشتۀ احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى(متوفاى 221) .
2. المحاسن، نوشتۀ احمد بن محمد بن خالد برقى (متوفاى 272)