154در هر حال، هرچند حكم مختلف باشد، كار بدانجا نمىرسد كه اگر كسى چنين امر را انجام دهد او را متهم به كفر، ضلالت و خروج از اسلام يا بدعت در دين نماييم؛ نهايت امر اين است كه او كارى را انجام داده كه در مورد آن بين علما، اختلاف است يا آن امر مكروه شمرده شده است. و قصد كراهت هم اين بوده كه اين امور بهصورت عادت درنيايد بهگونهاى كه عوام فريفته شوند و گمان كنند كه اين كارها از لوازم زيارت و آداب آن است. در اين زمينه از امام «احمد» در «خلاصة الوفا» چنين نقل شده است: در كتاب «العلل والسؤالات» عبداللّٰه بن احمد بن حنبل چنين مىگويد: از پدرم در مورد فردى كه قبر پيامبر صلى الله عليه و آله را مسح كند سؤال كردم كه اگر با اين بوسيدن و مسح منبر، قصد تبرك و اميد ثواب داشته باشد حكم چيست؟ او گفت: اشكالى ندارد.
ديدار از آثار پيامبر و مشاهد دينى و تبرك بهآنها
اما مقامات انبيا و صالحان؛ يعنى مكانهايى كه در آنجا اقامت داشته يا خدا را پرستيدهاند ولى آن را بهعنوان مسجد انتخاب نكردهاند، دو قول از علماى معروف در مورد آن وارد شده است:
1 - از اين امر نهى نموده و گفتهاند: نمىتوان بهقصد عبادت قصد آن مناطق را كرد مگر اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله چنين