53رفتهاند. 1 به نظر مىرسد ولايت ائمهى هدى ركن و مايهى كمال بنيان ايمان شخص مىباشد. بر اين معنى رواياتى نيز دلالت دارد از قبيل روايتى از امام صادق عليه السلام كه فرمود:
«اسلام همان ظاهرى است كه عموم مردم برآنند... و ايمان عبارت است از معرفت يافتن به ولايت و كسى كه معرفت بدان نيابد مسلمان گمشده است 2».
امام خمينى قدس سره در اينباره تصريح مىكند:
«بى شك اعتقاد به ولايت در اسلام اعتبار نشده و اين امر نزد تمامى طايفهى بر حق(اماميه) به وضوح معلوم است. بدليل اين ضرورت كه سيرهى مستمره از صدر اسلام تا زمان حاضر بر معاشرت و همنشينى و خوردن ذبيحهى آنان و نمازگزاردن در پوست اين ذبيحه و ترتيب بخشيدن آثار سوق مسلمين بر بازارهاى ايشان استقرار يافته است بدون اينكه اين مسأله ناشى از تقيه باشد...
همچنانكه مقصود از اجماع مسلمين در كتب اصحابمان اعمّ از هر دو طائفه است. 3»
آنگاه در مقام ارزيابى رواياتى كه دلالت بركفر مخالفان دارد مىگويد:
«اين اخبار را بايد بر برخى مراتب كفر حمل كرد. چرا كه اسلام و شرك در كتاب و سنت در معانى مختلفى به كار رفته و آن را مراتب متفاوت و مدارج گوناگونى است چنانچه اين معنا از نصوصِ صريحه و در نتيجهى تدبر در آيات آشكار مىگردد. در ازاى هر يك از مراتب اسلام و ايمان مرتبهاى از كفر و شرك قرار