176
پيرامون حيات علمى امامان معصوم
تأملى در حيات علمى امامان معصوم و درخششهاى آن بزرگواران در عرصهى علم بيش از پيش ما را به گسترهى وسيع دانش ايشان آگاه مىگرداند. نخستين امر حيرت آورى كه مىتوان به آن اشاره كرد، گفتارى است كه بارها و بارها بر زبان علىبنابيطالب بر فراز منبر كوفه نقش بست كه با جرأت بى مثالى مىفرمود: «بپرسيد از من پيش از آنكه ديگر مرا نيابيد كه من به راه هاى آسمانها بيش از راههاى زمين آشنايم 1». شايد در تاريخ ديگرى را نتوان سراغ گرفت كه با اين جرأت و جسارت بى نظير مخاطبان را به پرسيدن برانگيزد. 2 جز اين نيست كه گوينده اين سخنان بايد داناى فريد روزگار باشد كه هيچ دانشى نزد او مجهول نماند.
چون به حيات ائمهى معصوم بنگريم آنرا سرشار از گفتگوها و افادات علمى در برخورد با صاحبان اديان و مذاهب و مخاطبان گوناگون مىيابيم كه در هيچ يك از آنها كمترين نشانهاى از عجز و ناتوانى علمى يا ترديد و تحيّر ايشان به چشم نمىخورد. اين بزرگواران كه به ظاهر در مدرسهاى درس نياموخته و نزد استادى تعليم نيافتهاند هيچگاه در پاسخ پرسشى كلمهى «لا أدرى» را بر زبان جارى نكرده و جواب پرسشى را به تأخير نينداختهاند. درحاليكه در شرح حال هيچ دانشمند و نابغهاى از فقهاى اسلامى نمىيابيم كه نزد استادانى تعليم نيافته يا در بخشى از علوم و معارف