110در پايان به اين سؤال پاسخ مىگوييم كه كدامين ضرورت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را فرا مىخواندكه براى دورهى پس از رحلت خود اشخاصى را به عنوان مرجع و پيشواى امت تعيين و معرفى كندو آيا كتاب خدا و سنت پيامبر براى مردم كافى نيست كه با مراجعه به آن دو راه را بروى خود بگشايند؟ پاسخ اينكه دسترسى به سنت پيامبر به عنوان مرجع امت پس از قرآن بايد از طريق منابع آن صورت گيرد و آحاد صحابه به چند دليل نمىتوانستند خود به تفصيل به همهى معالم سنت دست يابند. زيرا:
- سنت پيامبر صلى الله عليه و آله در زمان حيات آن حضرت يك جا گرد نيامده بود.
- همهى صحابه بر تمامى ابعاد و مراتب علوم و سنن نبوى احاطه نداشتند. زيرا آنان در همهجا حاضر نبودند كه حكم قضاياى گوناگون را بدست آورند.
- سنت پيامبر صلى الله عليه و آله را مجموعهاى از احكام عام و خاص، مطلق و مقيد، ناسخ و منسوخ تشكيل داده كه علم به همهى آنها براى يكايك صحابه امكانپذير نبوده و هيچيك از آنها هم چنين ادعايى نداشتهاند.
- صحابهى پيامبر صلى الله عليه و آله به دليل استعداد و فهم و بضاعت علمى متفاوت در قضاياى شرعى نظريات متفاوتى ابراز مىكردند.
- در حوادث پس از وفات پيامبر صلى الله عليه و آله صحابه به سرزمينهاى دور و نزديك كوچ كرده و امكان گردآمدن ايشان و جستجو در اندوختههاى علمى آنان وجود نداشته است.
با چنين محدوديتهايى ضرورى مىنمود پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله براى تضمين سلامت و بقاى شريعت تا ابد و انتقال علوم و سنن خود به آيندگان گام بزرگى پيشنهد. مرجع دينى معينى رابراى امت برگزيده و تمامى علوم و معارف دين و شريعت را به امانت نزد او بسپارد و اينان همان عترت و اهل بيت پيامبرند كه در گفتار ايشان به عنوان ثقل اصغر، عدل قرآن، كشتى نجات و مايهى امان امت ناميده شدهاند و درصدر ايشان شخصيت يگانهى على عليه السلام قرار دارد كه به شهادت تاريخ نخستين ياور و مخرن علوم و اسرار پيامبر صلى الله عليه و آله و نزديكترين شخص به ايشان بودهاست. 1