234
[ضبح:
جايى است كه نخستين گروه از حاجيان در عرفات،از آنجا كوچ مىكنند.
بدين ترتيب«ضبح»كنارۀ شرقى وادى«عرنه»و شمال«مسجد نمره»؛ يعنى نزديك آن است و مردم براى درك مشعر،از آنجا كوچ مىكنند. 1]
ضبوعه:
(به فتح اول و ضمّ دوم)،يكى از منزلگاههاى مسير پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله به غزوۀ ذو العشيره است.راه مدينه به ضبوعه،از ميان جماوات و سپس از فيف(بيابان) الخبار مىگذرد و به تپۀ بلندى مىرسد كه به ضبوعه مشرف است و از آنجا به ملل،در جنوب غربى مدينۀ منوره مىرود.
ضجنان:
(به فتح اول و دوم،به سكون جيم نيز روايت شده)،در سيره و در حديث اسراء و غير آن،از اين مكان نام برده شده است.جايى است نزديك مكه.
بلادى مىنويسد:حرّه يا سنگلاخ مستطيل شكلى است در پنجاه و چهار كيلومترى مكه كه از شرق به غرب كشيده شده و راه مكه به مدينه،از شاخ غربى آن مىگذرد.اين شاخ امروزه به نام «خشم المحسنيه»خوانده مىشود.
ضجنان شاخ يا باريكۀ ديگرى نيز دارد كه به سمت شمال غربى كشيده شده و پوشيده از ريگ است.اين شاخ همان كراع(كرانۀ)الغميم مىباشد.
[به گفتۀ ياقوت،«ضجنان»كوه كوچكى است كه در فاصلۀ 25 ميلى مكه قرار دارد و در پايين آن محلى به نام «غميم»واقع است كه يكى از مساجد منسوب به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله در آنجا بوده و آن حضرت در آن نماز گزارده است. 2]
ضحيان:
(به فتح اول و سكون دوم)،دژى بوده در جنوب غربى مدينة النبى كه احيحة بن جلاح(اوسى)آن را ساخته بود.
[ضراح:
نام ديگر بيت المعمور است كه به آن«ضريح»نيز گفته مىشود.ضراح يا ضريح در لغت به معناى مكان دور است و از آنجا كه بيت المعمور،در آسمان چهارم،محاذى كعبه قرار دارد و فاصلهاش از زمين بسيار است،به اين نام