377بر جعلنا و مراد از مقام ابراهيم موضعى است كه سنگى كه اثر قدمهاى ابراهيم عليه السّلام در او ظاهر شده آنجا واقع است و متبادر از مصلى محل نماز آنست ازين جهت اين آيه دلالة مى‌كند بر وجوب نماز طواف در آن موضع چنانكه تفصيل آن از روايات صحيحه و اجماع مستفاد مى‌گردد (و مراد) از عهد وحى است به قرينۀ تعديۀ او به الى و كلمۀ إن در (أَنْ طَهِّرٰا) ان مفسره است يعنى وحى فرستاديم بسوى ابراهيم و اسماعيل چيزى را كه (طَهِّرٰا بَيْتِيَ) است و حمل او بران مصدريه بتقدير باء و قلنا يعنى (بان قلنا طهرا) بعيد است و ظاهر آنست كه مراد از تطهير بيت پاك كردن كعبه است [1]از نجاسات و برين تقدير آيه دلالت مى‌كند بر وجوب ازالۀ نجاسات از كعبه از براى طايفان و معتكفان و مصليان و اما وجوب ازالۀ نجاست از مسجد الحرام و ساير مساجد از جهة تعظيم مساجد يا از جهت رعايت شرط عبادت در ايشان ثابت شود به ادلۀ ديگر پس حمل لام در (لِلطّٰائِفِينَ) بر لام عاقبت مثل قول امير المؤمنين عليه السّلام (لدوا للموت و ابنوا للخراب) با آن كه بعيد است و محتاج است بتقدير مضاف يعنى (لعبادة الطائفين و العاكفين و الركع السجود) محتاج اليه نيست. [2]