83توضيحى دربارۀ بازسازى كعبه
مورّخان نوشتهاند كه كعبه بارها ويران شد و بارها سيل ، پايههاى آن را فرو ريخت . از اين رو ، خانۀ برآمده به دست ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام ، بر جا نماند ؛ ليكن افراد دورۀ جاهلى - كه سخت دلبستۀ حفظ شكل و جاى و بنيادش بودند - ، پس از هر ويرانى يا آسيبى ، تا آن جا كه مقدورشان بود ، مىكوشيدند خانه را به شكلى كه در روزگار پدران و نياكانشان داشت ، بازگردانند و آن را بازسازى نمايند . لذا هيچ تغييرى در آن ، راه نمىدادند و صورت بنا را دگرگون نمىكردند .
بيت اللّٰه الحرام ، بنايى «مكعّب» شكل است . لذا بِدان «كعبه» گفته شده است .
مورّخان ، آن را چنين وصف كردهاند :
تا پنج سال پيش از اسلام ، ديوارهاى كعبه سنگ چين بود و سنگها بىآن كه مَلاطى آنها را به هم بپيوندد ، تا بالاى قد آدمى، روى هم چيده شده بود.
نيز گفتهاند كه :
در عهد اسماعيل، نُه ذراع ارتفاع داشت و مسقَّف نبود و درى داشت كه به زمين چسبيده بود . نخستين كسى كه براى آن چفت گذاشت، «تُبّع» بود و سپس عبد المطّلب ، درى آهنى براى آن ساخت و آن را با زرِ به دست آمده از دو آهوى زرّين [ كه بر اثر حفر چاه زمزم كشف شده بود ] بياراست . اين ، نخستين بارى بود كه كعبه را مىآراستند .
وصفى كه مورّخان ، اين گونه از كعبه ارائه مىكنند ، ما را بر آن مىدارد تا آن را ويرانهاى ابتدايى و ساده تصور كنيم ؛ حياطى مربعگونه كه ديوارهاى سنگى - بىهيچ