70[90] س - اينجانب سال گذشته به حج مشرف شدم و با توجه به فتواى حضرت عالى كه فرمودهايد طلابى كه به شهريه حوزه نياز دارند مستطيع نيستند و در صورتى مستطيع مىشوند كه از وجوه شرعيه مستغنى باشند، لذا اينجانب مقدار پولى با افراد ذىحق (پدر و همسايه) مبادله و دستگردان كردم و به عنوان اينكه نسبت به بنده ذىحق هستند، به آنان بخشيدم و ايشان آن را جهت مخارج حج به من برگرداندند، من هم در تمام اعمال و مناسك حج نيت حجة الاسلام كردم، آيا اين حج براى اينجانب كفايت از حجة الاسلام مىكند يا نه؟ ضمناً لازم به تذكر است كه در ثبتنام عمومى سال 1360 پول به حساب ريختم و آن موقع فتواى فوق را نديده بودم و پولى كه دستگردان شده بود جايگزين آن پولى كه در حساب واريز كرده بودم قرار گرفت، بفرماييد آيا عين پول مبذول بايد هزينه باشد يا بذل آن كافى است؟
ج - در فرض سؤال احوط آن است كه بعداً اگر استطاعت پيدا كرديد حج را اعاده نماييد.1
[91] س - شخصى قدرت مسافرت حج را ندارد و از قادر شدن بعد هم مأيوس است و استطاعت مالى هم ندارد، اگر به او بذل نفقه حج نمايند، آيا بايد قبول كند و نايب بگيرد يا اينكه قبول واجب نيست، و نيز اگر او را مهمان كنند، حج واجب مىشود تا استنابه كند يا خير؟
ج - در فرض مرقوم حج واجب نيست.2