446

مسيرهاى انتخابى ايرانيان

مسير آناتولى:

اين مسير، از وان به طرف وسط غرب آناتولى بيرجينك به حلب و مسير رسمى شام به مكه است.

حجاجى كه از داخل آناتولى و از مسير فوق و ساير راه‌هاى غير رسمى به سمت شام مى‌رفتند، امنيت و تضمينات لازم را از طرف دولت عثمانى دريافت نمى‌كردند؛ زيرا عثمانى‌ها فقط مسير رسمى حج را تحت الحمايه خود داشتند و اين مسير، از طرف دولت عثمانى، به عنوان مسير حج شناخته نمى‌شد. مسير رسمى آناتولى از استانبول آغاز و به اسكودار، ازنيق، اسكى شهر، قونيه، آدانا، طرسوس و حلب منتهى مى‌شد. در نيمه نخست قرن دوازدهم هجرى، بانويى از اين مسير به حج رفته و خطرهاى موجود در اين راه را نقل كرده است. اين بانو از دارالسلطنه اصفهان به راه افتاد و مسير كاشان، قم، ساوه، قزوين، سلطانيه، زنجان، ميانه، تبريز، اردوباد، نخجوان و ايروان را طى كرده و وارد كشور عثمانى گرديده است.

او در كتاب خود، كه به صورت منظوم است، حمله روميان به كاروان خود را ذكر كرده و درگيرى‌ها و مشكلات مسير، از كنار رود فرات تا حلب را شرح داده است. اين امر نشان مى‌دهد كه در آن دوره، مسير آناتولى براى حجاج ايرانى امنيت لازم را نداشته است. او در مورد درگيرى عجم آقاسى با مهاجمان ميان ارز روم و ارزينجان، معلومات كاملى ارائه مى‌كند. اين امر در واقع درگيرى و نزاع صرف نبود، بلكه جنگى بود كه بانوى اصفهانى آن را به زبانى شيوا آورده است. ¹

راهپيمايى كاروان در كنار مسير فرات و سختى‌هاى گذر از رود، دشوارى‌هاى سفر با شتر، باريكى راه و اذيت‌هاى موجود در اين مسير را مى‌توان از زبان اين بانو دريافت.