318متقابلا هداياى فراوانى براى وى فرستاده است. 1 اما از آن‌جا كه شريف عامل دولت عثمانى بوده و از سوى ديگر، مى‌بايست پاسخگوى اكثريت سنّى مذهبِ حاضر در اين دو شهر باشد، نمى‌توانست در اين زمينه سرمايه گذارى بيشترى كند. با اين حال و در مجموع، مى‌بايست وجود شريف مكه را در شمار عوامل مثبت براى ايرانيان شيعه مذهب دانست. 2 به مسأله اصلى باز گرديم. پايه اساسى روابط تاريخى ايران و عثمانى بر نوعى رقابت سياسى و مذهبى استوار بوده و تنها در شرايط خاصى، اين روابط، به صورتى حسنه در مى‌آمده است. يكى از مهم‌ترين عوامل براى ايجاد زمينه مصالحه موقت كه گاه تا چند دهه پايدار مى‌ماند، درگير بودن دولت عثمانى در بخش اروپايى خود بود كه آن دولت را مجبور به نوعى سازش با دولت ايران مى‌كرد.
اصل بودن رقابت، با وجود رفت و آمد فراوان ايرانيان به عراق و حجاز و ارتباط برقرار كردن با شيعيان آن نواحى، زمينه را براى داغ نگاه داشتن اوضاع از سوى عثمانى فراهم مى‌كرد. اين دولت مى‌بايست به نوعى در سرزمين‌هاى خود، ذهنيّتى را بر ضدّ ايرانيان شيعى مذهب نگاه دارد. اين وضعيت در شرايط بحرانى بيشتر گشت و اساس آن از زمان صفويه پايه‌گذارى شده بود. 3 روابط غير حسنه ايران و عثمانى در دورۀ قاجاريه ادامه يافت و درگيرى‌هاى متعددى ميان سپاهيان دو دولت روى داد كه خارج از حوصله اين نوشته است.
آنچه از برخى از اسناد موجود بر مى‌آيد اين است كه تا پيش از سال 1237 دشوارى‌هاى موجود سبب ترك حج يا محدود بودن آن شده بود و پس از درگيرهايى كه ميان دو دولت رخ داد، به آرامى كار به گفتگو و مصالحه كشيده شد.
در نامه‌اى كه عباس ميرزا در اين سال به خسرو محمدپاشا والى ارزنة الروم نگاشت، اشاره شده است كه: «اهل اين ولايات به حكم شرع مستطاب ترك حج و تجارت در آن حدود را اقرب به صواب مى‌دانستند» اما پس از تعهدى كه شما داده‌ايد