متن کتاب حج در آینه تاریخ - جلد 2 - صفحه 207

(5 تا 684)

207«اگر اين درست باشد و اثبات شود، نشان مى‌دهد كه پيامبر، على(ع) را با لفظ ابوتراب خطاب قرار داده است.» ¹

به‌نظر مى‌رسد روش ابن‌حجر در جمع بين دو روايت بهتر است و ترجيح يك روايت بر ديگرى است. ابن قيم هم در «كتاب الهدى» همين نظريه را داده است. ² البته تكرار چنين مسأله‌اى اشكالى ندارد، والله العالم. ³

على(ع) و پيامبر خدا(ص) در مسير بدر بر يك مركب

ابن اسحاق در آغاز سخنش از غزوه بزرگِ بدر مى‌گويد: پيامبر در اين روز هفتاد شتر داشتند. پيامبر خدا(ص)، على بن ابى‌طالب(ع) و مرثد بن ابى مرثد غنوى سوار بر يك شتر شدند. ⁴

بيشتر سيره‌نگاران؛ مانند واقدى، ⁵ بيهقى، ⁶ ابن عبدالبرّ، ⁷ ابن حزم ⁸ و ابن قيم ⁹ همين گفته را آورده‌اند. گواه اين رخداد، روايت احمد از عبدالله بن مسعود است كه مى‌گويد: در روز بدر هر سه نفر بر يك مركب نشسته بودند و ابولبابه و على ابن ابى‌طالب همراه پيامبر بودند. ¹⁰

از اين روايت احمد برداشت مى‌شود كه همراه سوم پيامبر(ص) و على(ع)، ابولبابه بوده نه مرثد، چنانكه در روايت جمهور اهل سيره آمد. شايد بهترين پاسخ، سخن ابن كثير باشد كه گفت:

شايد اين مسأله قبل از آوردن ابولبابه از روحاءباشد. پس على(ع) و مرثد همراه پيامبر بوده‌اند. والله العالم. ¹¹

نگارنده: اهل سيره نقل مى‌كنند كه پيامبر خدا(ص) در راه بدر، آنگاه كه به روحاء رسيدند، ابولبابه را براى رسيدگى به امور، به مدينه بازگرداندند. ابن اسحاق و ديگران هم همين را آورده‌اند. ¹²

1) . فتح البارى، ج7، ص72.

2) . زاد المعاد، ج3، صص 166 و 167.

3) . در كتب و تفاسير شيعه در اين زمينه اينگونه روايت شده است كه: از ابن عباس پرسيدند: چرا پيامبر خدا على را «ابو تراب» كنيه داد؟ پيامبر فرمود: چون او صاحب زمين و حجّت خدا بر اهل زمين بعد از من است و بقاى زمين براى او و سكون زمين با اوست. ابن عباس گويد: از رسول اللّه شنيدم كه مى‌فرمود: «آنگاه كه روز قيامت شود و كافر ببيند آنچه را كه خداى تعالى از ثواب و نزديكى به خدا و كرامت براى شيعه على مهيّا نموده، آرزو مى‌كند: كاش من خاك بودم؛ يعنى از شيعيان على بودم و اين است قول خداى تعالى: «يَقُولُ الْكٰافِرُ يٰا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرٰاباً» . (ترجمه بيان السعادة، ج14، ص424).

4) . سيرۀ ابن هشام، ج1، ص613.

5) . المغازى، ج1، ص24.

6) . دلائل النبوة، ج3، ص306.

7) . الدرر، ص103.

8) . جوامع السيرة، ص85.

9) . زاد المعاد، ج2، ص171.

10) . المسند، ج1، ص411.

11) . البداية، ج5، ص66.

12) . سيرۀ ابن هشام، ج1، ص611؛ الطبقات الكبرى، ج1، ص12.

مشخصات کتاب

حج در آینه تاریخجلد:2:پژوهشكده حج و ز يارتناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:13

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1جلد 2جلد 3