159مشرف بر وادى عقيق و از آنجا به سمت بئر عروه جنوب غرب مدينه است و اطراف آن را حرّهها گرفتهاند. 1
جاى بئر عروه هم اكنون سمت چپ كسى است كه طريق قديم مكه (عمربن خطاب) را طى كرده، از تقاطع خيابان دور شهر دوم مىگذرد. در آنجا مسجد تازه احداث شدهاى با نام مسجد عروه موجود است كه پشت آن بقاياى يك مسجد قديمى وجود دارد و در كنار آن قصر عروه و جلوى آن بئر عروه است. 2 نكته شگفت آنكه ابن منظور مىگويد: «وداع» يك وادى در مكه است و «ثنيةالوداع» منسوب به آن زمانى كه پيامبر خدا(ص) وارد مكه شد كنيزان مكه از وى استقبال كرده گفتند:
طَلَعَ الْبَدْرُ عَلَينا
مِنْ ثَنِيّاتِ الْوَداعِ
وَجَبَ الشُّكْرُ عَلَيْنا
ما دَعا للَّهِ داعِ 3
ج
اين سخن غريب و منكرى است كه مستند آن را نمىشناسيم.
درباره استقبال، روايات ديگرى هم هست
ابوبكر مىگويد: وقتى شب هنگام وارد مدينه شديم، مردمان نزاع داشتند كه نزد چه كسى فرود آييم. مردان و زنان روى ديوارها بودند و بچهها و خدمه هم در راه ايستاده ندا مىدادند: «يا محمّد يا رسول اللَّه»، «يا محمد يا رسول اللَّه». اين روايت را بخارى و مسلم آوردهاند.
در روايت ديگرى، كه آن را هم ابوبكر نقل كرده، مىگويد: مردم همه بيرون آمدند و ما وارد راه شديم، مردم و غلامان و خدمه فرياد مىزدند: «جاء محمد»، «جاء محمد رسول اللَّه»، «اللَّه اكبر»، «جاء محمد». اين روايت را هم حاكم در مستدرك 4 نقل كرده است.
براءبن عازب هم مىگويد: نخستين مهاجر مصعببن عمير بود اما هيچ چيزى مردم مدينه را بهاندازه آمدن پيامبر خدا(ص) خشنود نكرد. درآن هنگام كنيزان فرياد مىزدند: «قدم محمد».