فارسی
صفحه اصلی
فهرست الفبایی
فهرست موضوعی
جستجو پیشرفته
پدیدآورندگان
ناشران
(
5
تا
447
)
98
سعيدالدين فَرغانِى،
1
در شرح قصيده تائيه ابن فارض حَمَوِى:
2
گويد: بيان
1) . سعيدالدين محمّد بن احمد فرغانى كه قصيده تائيّه ابن فارض را شرح داده، در حدود سال 700ه.ق وفات يافته است؛ چنانكه ذهبى در «العبر» تاريخ وفات او را 699ه.ق ضبط كرده است. نامبرده اول كسى بود كه قصيده تائيه ابن فارض را شرح كرد. چنين حكايت شده كه قصيده مزبور را اوّل در حضور جلالالدين رومى، مولوى، خوانده، بعداً شرح فارسى بر آن نوشته و سپس شرح عربى بر آن نگاشته و نام آن را «منتهى المدارك» گذارده و كتاب بزرگى است: العِبَر فى خبر من غبر، ج3، ص399.
2) . پدر ابن فارض از حماة سوريه به مصر هجرت كرد، لذا زادگاه و مسكن و مدفن ابن فارض مصر بود. وى عارف و شاعرى معروف بود كه او را به اشعرالمتصوفين وصف كردهاند. پدر او در علم فرايض (احكام ارث و مواريث) خبرويتى تام داشت و از حقوق زنان در محاكم قضايى دفاع مىكرد. از اين رو وى را فارض مىگفتند. فرزندش عمر در مصر متولد شد. از ابتداى سن خود به فراگيرى فقه شافعى پرداخت و حديث را از ابن عساكر استماع كرد. سپس به تصوف روى آورد و به وادى مستضعفين در كوه مقطّم رفت و به رياضت و مجاهدت پرداخت. گويند روزى، هنگامى كه به قاهره بازگشته بود و قصد ورود به مدرسه صوفيه داشت، پيرمرد بقالى را ديد كه برخلاف قاعده مقرر وضو مىگرفت. ابن فارض به قصد اعتراض با او به سخن گفتن پرداخت. ولى پيرمرد كه از اولياءالله بود، به او گفت كه اى عمر! گشايش كار تو در مصر نخواهد بود. بلكه در مكه به مقصود خواهى رسيد و اكنون هنگام آن فرارسيده است. پس از اين ديدار ابن فارض به حجاز رفت و مدت پانزده سال در كوهستانهاى پيرامون مكه به تزكيه نفس پرداخت. سالهايى كه در اين ناحيه به سر آورد، در زندگى روحانى و ذوقى وى تأثيرات عميق برجاى گذارد؛ چنانكه در تائيه صغرى اشارات بسيار به اين دوران دارد و قصيده داليه او نيز كه در مصر و بعد از بازگشت از سفر حجاز سروده شده است، آكنده از اشارات و سخنان شورانگيز درباره مكه و اماكن متبركه آنجاست. وى بعد از پانزده سال به مصر بازگشت و در صحن خطابه جامع ازهر ساكن شد. وى مورد احترام خاص سلاطين ايوبى و اميران و درباريان بود. ولى هرگز به دربار و درباريان روى خوش نشان نداد و در مجالس آنان حاضر نشد و هرگونه اقدامى را كه از طرف سلاطين براى نزديك شدن به او به عمل آمد، رد كرد. نام ابن فارض، در حوزه عرفان و تصوف قرن 7ه .ق، در كنار نام كسانى چون ابن عربى و صدرالدين قونوى جاى مىگيرد و قصايد او مخصوصاً تائيه كبرى، همراه با فصوص الحكم و فكوك در خانقاهها و حلقههاى صوفيه تدريس مىشده است. تائيه ابن فارض آكنده از مفاهيم و اصطلاحات عرفان نظرى است. در ديوان ابن فارض، خصوصاً در قصيده تائيه او، اشعارى وجود دارد كه باعث شده است جمعى از علما و اصحاب تراجم آنها را بر تشيع وى حمل كنند؛ چنان كه محدث نيشابورى و قاضى نورالله شوشترى، هر دو بالصراحه، وى را شيعه خواندهاند و شيخ بهائى در چندين جا از كشكول اشعار زيادى از وى نقل كرده و با ترحم و دعاى خير يادش مىكند. معروف است كه ديوان شعر ابن فارض را على بن محمد، دخترزادهاش جمعآورى كرده و عدهاى آن را شرح كردهاند، از آن جمله حسن بورينى و عبدالغنى نابلسى: العِبَر فى خبر من غبر، ج3، ص399. قصيده تائيه ابن فارض، معروف به «نظم السلوك يا نظم الدُرّ»، قصيدهاى عرفانى در احوال و مراتب سلوك است. تعداد ابيات قصيده را از 750 تا 779 بيت ذكر كردهاند: فاخورى ، ص518؛ فرّوخ، ج3، ص524؛ جامى، ص541. اين قصيده به تائية الكبرى نيز شهرت دارد تا از ديگر قصيده تائيه ابن فارض، موسوم به تائية الصغرى ممتاز شود: فاخورى، همان. گفتهاند كه ابن فارض اين قصيده را بر اثر جذبههايى كه گاهگاه به او دست مىداد، سرود و قصد داشت نام آن را «لَوايح الجَنان و رَوايح الجِنان» بگذارد. اما پيامبر اكرم(ص) را در خواب ديد و به اشاره آن حضرت، قصيده را «نظم السلوك» ناميد: جامى، همان. قصيده تائيه در حقيقت معراجنامه يا شرح احوال شاعر است و نمونهاى از احوال مشترك سالكان را در مراحل سلوك نشان مىدهد: حلمى، ص181. ابن فارض در اين قصيده مراتب عشق و احوال خود را با يكى از مريدان حقيقى يا خيالى خود در ميان مىگذارد: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، ج4، مدخل «ابن فارض» از اكرم جودى نعمتى.
در حال بارگذاری ....
مشخصات کتاب
شخصیت و امامت امیر المومنین علی (ع) در اشعار اهل سنت قرن اول هجری
جلد:
1
نویسنده:
نجفی زنجانی، حافظ
ناشر:
سازمان حج و زیارت، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارات
محل نشر:
تهران - ایران
دریافت فایل ارجاع:
BibTex
|
Endnote
سایر جلدهای کتاب:
جلد
1
کلیه حقوق این پایگاه برای
مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی
محفوظ است