375مى‌نويسد: «هميشه حضرت سيدالمرسلين و حضرت اميرالمؤمنين(عليهم السلام) امير حاج از جهت رفع ظلم و ستم مقرر مى‌فرمودند، اگر خود نمى‌فرمودند از جهت موانع». 1
فصل اول: امارت حج در تاريخ اسلام
مسعودى، مورخ معروف، فهرستى طولانى از كسانى را كه از زمان حيات پيغمبر تا سال 350 هجرى امارت حج را برعهده داشتند، ثبت كرده است.
پيامبر خدا(ص) پس از فتح مكه، درسال هشتم هجرى، «عُتاب بن اسَيد ابى‌العيص‌بن اميه» را عامل و كارگزار خويش در مكه قرار داد و برحسب نقل مسعودى مراسم حج در آن سال به سرپرستى او انجام شد. از اين‌رو او را، در تاريخ اولين اميرالحاج اسلام شمرده‌اند. البته برخى هم معتقدند كه در اين سال حجاج، اميرى نداشته و خود مراسم حج را به‌جا آوردند. 2
اولين اميرالحاج
به نظر مى‌رسد اولين كسى كه مستقلاً به‌عنوان اميرالحاج از سوى پيامبر(ص) عازم سفر حج شد و سرپرستى و امارت حجاج و نيز ابلاغ پيام برائت از مشركان را برعهده گرفت، على بن ابى‌طالب(ع) بود. ماجرا آن‌گونه كه از روايات شيعه و اهل سنت استفاده مى‌شود، از اين قرار بود كه پيامبر پس از نزول آياتى از سوره برائت، به ابوبكر مأموريت داد براى ابلاغ اين سوره، به مردم حاضر در سرزمين منا، عازم بيت‌الله الحرام شود. اما پس از مدتى على بن ابى‌طالب(ع) را احضار فرمود و به او مأموريت داد به سراغ ابوبكر رفته، سوره برائت را از او دريافت نمايد و خود اين مأموريت را انجام دهد. علامه امينى اين ماجرا را از 73 تن از مفسران و مورخان اهل‌سنت، با اختلافاتى جزئى نقل كرده است. 3
گذشته از مباحث كلامى كه درباره اين ماجرا درگرفته، آنچه به بحث فعلى ما ارتباط دارد، آن است كه روايات شيعه، دلالت دارد كه پيامبر مسئوليت امارت حج و ابلاغ