243
در احاديث اهل سنت
«اذا نودي بالصلوة أدبر الشيطانُ وَ لَهُ ضراط حتّى لا يسمع الأذان» 1؛ «زمانى كه اذان نماز گفته مى‌شود، شيطان براى اينكه صداى اذان را نشنود پشت به مسجد مى‌كند؛ درحالى‌كه بادى از وى خارج مى‌شود».
و در بعضى از اين احاديث، به جاى «ادبر» كلمه «هرب» آمده است.
مطلب قابل توجه اين است كه اين حديث، گذشته از اينكه از حديث‌هاى رايج و معروف در منابع اهل سنت است 2 به‌گونه‌اى كه در صحيح بخارى در چهار مورد آمده است، در السنه و افواه عموم در شهر مكه و مدينه هم معروف و مشهور است و بارها ديده‌ايم كه كسبه و اصناف خطاب به افرادى كه به هنگام اذان به سوى منزلشان در حركت هستند، به مضمون همين حديث مى‌گويند:
«الشياطين يفرّون، الشياطين يفرّون». زمان فعلى ما مشمول اين روايات است.
چنان‌كه ملاحظه كرديد، ائمه هدى(عليهم السلام) در اين روايت‌ها، با بيانات گوناگون، پيروان خويش را به مشاركت با اهل سنت در مسايل اجتماعى و به خصوص بر حضور در نماز آنان توصيه كرده‌اند و مضمون اين روايات و مشابه آنهاست كه مى‌تواند يكى از دلايل حكم امام راحل(قدس سره) هم باشد.
ولى در اينجا اين پرسش مطرح مى‌شود كه با توجه به اختلاف‌نظر در شرايط و اجزاى نماز در دو ديدگاه فقهى شيعه و اهل‌سنت، ممكن است اقتداكردن به امام جماعت اهل سنت و ناديده گرفتن اين شرايط ناظر به موارد خاص بوده، اين روايات بيانگرِ حالتِ ويژه و فوق‌العاده‌اى باشد كه از باب حفظ مراتب «اهم» و «مهم» در تقيه، مى‌توان از انجام دادن نماز مطابق فتواى شيعه صرف‌نظر كرد، كه در زمان صدور اين روايات، چنين وضعيتى حاكم بوده است. ولى امروز چنين نيست و مضمون روايات ديگرى كه در اين‌گونه نمازها به حفظ و مراعات احتياط دلالت مى‌كنند، مؤيد اين مطلب است.
در پاسخ مى‌گوييم: اصل اختلاف در مسايل فقهى مورد قبول است و ما هم تا اينجا با